TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ [www.anayasa.gen.tr]


Kemal Gözler, Anayasa Hukukuna Giriş, Bursa Ekin Kitabevi Yayınları, 2004, s.127-143'ten alınmıştır. (www.anayasa.gen.tr/secimler.htm. 15 Mayıs 2004).


NOT: Metindeki bir çok başlık altında açıklama yoktur. Bunlar için yukarıdaki kitabın aslına bakınız.


Seçİmler

Doç. Dr. Kemal Gözler

 

 

PLAN

I. Oy Hakkı............................................................................................................................. 127

    A. Oy Hakkının Şartları..................................................................................................... 127

    B. Oy Hakkının İlkeleri..................................................................................................... 129

II. Seçim Sistemleri.................................................................................................................. 133

    A. Çoğunluk Sistemi.......................................................................................................... 134

        1. Tek-Turlu Çoğunluk Sistemi.................................................................................... 134

            a) Tek-İsimli Tek-Turlu Çoğunluk Sistemi................................................................ 134

            b) Listeli Tek-Turlu Çoğunluk Sistemi...................................................................... 135

        2. İki-Turlu Çoğunluk Sistemi...................................................................................... 136

            a) Tek-İsimli İki-Turlu Çoğunluk Sistemi.................................................................. 136

            b) Listeli İki-Turlu Çoğunluk Sistemi........................................................................ 137

    B. Nispî Temsil Sistemi..................................................................................................... 137

       1. Ulusal Düzeyde Nispî Temsil.................................................................................. 138

        2. Seçim Çevresi Düzeyinde Nispî Temsil................................................................... 139

                a) En Büyük Artık Usûlü........................................................................................... 139

                b) En Kuvvetli Ortalama Usûlü................................................................................. 140

                c) Millî Bakiye (Ulusal Artık) Sistemi....................................................................... 140

                d) d’Hondt Usûlü...................................................................................................... 141

        - Nispî Temsil Sisteminde Liste Çeşitleri..................................................................... 142

        - Nispî Temsil Sisteminde Seçim Barajları................................................................... 142

Karma Sistemler........................................................................................................... 143

Seçim Sistemlerinin Değerlendirilmesi.......................................................................... 143

 

 

Yukarıdaki bölümde demokrasiyi, ampirik demokrasi anlayışına bağlı kalarak esas itibarıyla “etkin siyasal makamların seçimle belirlendiği bir sistem olarak” tanımlamıştık. Ancak orada bu “seçim” konusuna daha fazla değinmemiştik. Keza yine yukarıda “temsilî demokrasi” başlığı altında temsilcilere sahip oldukları vekâletin seçimle verildiğini belirttik; ama orada da seçim konusunda durmadık. Keza yarı-doğrudan demokrasi başlıklı bölümde referandum gibi birtakım oylamalardan bahsettik. Ancak, bu oylamaların niteliği ve kimlerin ve hangi şartlar altında bu oylamalara katılabileceği noktasında durmadık. İşte şimdi “seçim” ve “oy” konusunu burada göreceğiz. Burada önce “oy hakkı”nı, sonra da “seçim sistemleri”ni inceleyeceğiz.

I. Oy HAKKI [1]

“Oy (rey, vote, suffrage)”, bir kişinin seçilmesi veya bir metnin kabul edilmesi veya reddedilmesi konusunda açıklanan irade beyanıdır. Oy, oy hakkına sahip olan kişinin bir “pusula (ballot, bulletin)”yı sandığa atmasıyla kullanılır[2]. Bu anlamda “oy”, seçimlerde ve halkoylamalarında görülür.

A. oy hakkının Şartları

Oy hakkının şartları somut olarak her ülkenin kendi anayasası tarafından belirlenmektedir. O nedenle bu konuda her ülkenin kendi anayasasına bakmak gerekir. Örneğin Türkiye’de oy hakkı 1982 Anayasasının 67’nci maddesinde düzenlenmiştir[3]. Bununla birlikte “genel oy” ilkesinin geçerli olduğu bir sistemde oy hakkının bazı genel şartları vardır. Bu şartları kendi arasında “olumlu şartlar” ve “olumsuz şartlar”[4] şeklinde ikiye ayırıp inceleyebiliriz.

1. Olumlu Şartlar

Oy hakkına sahip olmanın üç tane olumlu şartı vardır:

a) Vatandaşlık[5].- Oy verme hakkı bir siyasal hak ol

b) Yaş[6].- Oy hakkına sahip olmak için belirli bir yaşı d

c) Seçmen Listesine Yazılı Olmak[11].- Oy hakkının diğer şartlarını

2. Olumsuz Şartlar

Oy hakkının birtakım olumsuz şartları, yani sahip olunmaması gereken şartları da vardır. Bunlar “ehliyetsizlik” ve “liyakatsizlik”tir.

a) Ehliyetsizlik[12].- “Ehliyetsizlik  (incapacité)” kiş

b) Liyakatsizlik[13].- Bazı ülkelerde “liyakatsizlik  (indignité)” olarak nitelendirebileceğimiz bazı durumlarda bulunan kişilere de oy hakkı tanınmamaktadır. Bu konudaki düzenlem

B. Oy Hakkının İlkeleri

Oy hakkına hakim olan başlıca temel ilkeler şunlardır:

1. Genel Oy İlkesi[15].- “Genel oy (suffrage universel)” veya “oy hakkının genelliği (universalité du suffrage)” ilkesi, oy hakkının servet, vergi, yetenek, cinsiyet ve ırk şartları bakımından kısıtlanmamasıdır. Tarihte genel oy ilkesinin kabulünden önce, “kısıtlı oy  (suffrage restreint)” ilkesi vardı. Bu ilkeye göre, oy

2. Eşit Oy İlkesi [23].- “Eşit oy” veya “oy hakkının eşitliği” ilkesi, her seçmeni

3. Tek Dereceli Seçim veya Doğrudan Oy İlkesi [29].- “Tek dereceli seçim” de denen “doğrudan oy (suffrage direct)” sisteminde, seçmenler bizzat ve doğruda

4. Bireysel Oy İlkesi [37].- “Bireysel oy (suffrage individuel)” veya “oy hakkının bireyselliği” ilkesi birtakım grupların değil, bireyin oy hakkına sahip olması demektir. Seçmene seçme hakkı, o

5. Kişisel Oy İlkesi [42].- “Kişisel oy (vote personel)” veya “oy hakkının kişiselliği (şahsîliği)” ilkesi, oy verme hakkına sahip olan kişinin bizzat sandık başına giderek oy pusulasını kendi

6. Gizli Oy İlkesi [45].- “Gizli oy (vote secret)” veya “oy hakkının gizliliği”, seçmenin o şekilde oy kullanmasını öngörür ki, seçmenin kendisi dışında kimse onun ne yönde oy kullandığını

7. Mecburî Oy ve İhtiyarî Oy İlkeleri [48].- “Mecburî oy (vote obligatoire)” ilkesine göre, seçmenler seçimlerde oy kullanmak zorundadırlar. Oy kullanmayan seçmenlere kanun ceza verilmesini öngörebilir. “İhtiyarî oy (vote facultatif)” ilkesine göre ise seçmen oy

8. Serbest Oy veya Seçimlerin Serbestliği İlkesi.- Serbest oy veya seçimlerin serbestliği ilkesi vatandaşların hiçbir baskı, zorlama, tavsiye ve

9. Açık Sayım ve Döküm İlkesi .- “Açık sayım ve döküm (open and transparent counting of the vote)” ilkesi oyların sayımının ve dökümünün alenî olarak, ist

10. Seçim Uyuşmazlıklarının Yargısal Çözümü İlkesi [59].- Seçim işlemleri (adaylık, oy verme, sayım ve döküm, sonuçların açıklanma

 

II. Seçim Sistemleri [60]

Tanım.- “Seçim sistemleri (electoral systems, systèmes électoraux, modes de scrutin)” oyların milletvekilliklerine dönüştürülmesinde kullanılan teknik usûllerdir[61]. Diğer bir ifadeyle, seçim sistemleriyle partilerin almış oldukları oya göre bir seçim çevresinde kaç milletvekili çıkaracakları belirlenmektedir. Örneğin 5 milletvekili çıkaran ve 100.000 geçerli oyun kullanıldığı bir seçim çevresinde A Partisi 36.000, B Partisi 30.000, C Partisi 24.000, D Partisi 10.000 oy almışsa, hangi parti kaç milletvekili çıkaracaktır? İşte bu soruya “seçim sistemleri” denen formüller kullanılarak cevap verilir.

     Seçim Çevresi[62].- Öncelikle belirtelim ki, Hollanda ve İsrail hariç[63], seçimler ülke düzeyinde değil, belli bir “seçim çevresi (circonscription électorale)” düzeyinde yapılır. Bu amaçla ülke önce seçim çevrelerine bölünür. Seçim çevrelerinin oluşturulmasında genellikle il, ilçe gibi idarî bölümler esas alınır. Ancak bu her zaman kural değildir. Büyük iller birden fazla seçim çevresine ayrılabilir. Seçim çevrelerinin seçmen sayısı bakımından birbirine yakın olmasına dikkat edilir. Seçim çevrelerini dürüst, âdil, keyfilikten uzak bir şekilde oluşturulması gerekir.

 

KUTU 11.1: “Gerryman-dering”.- Seçim çevrelerinin belli bir siyasal partiyi veya adayı kayırmak amacıyla çizilmesi uygulamasına denmektedir. Bu isim 1812’de Massachussetts eyaletini se-mender (salamander) denen sürüngen bir hayvanı andıran bir biçimde seçim çevrelerine bölen Vali Elbridge Gerry’nin isminden türetilmiştir (Olivier Duhamel ve Yves Mény (der.), Dictionnaire const-itutionnel, Paris, PUF, 1992, s.461; Favoreu et al., op. cit., s.539).

Seçim sistemleri, “çoğunluk sistemi” ve “nispî temsil sistemi” olmak üzere ikiye ayrılır. Çoğunluk sistemi de kendi içinde “tek-turlu çoğunluk sistemi” ve “iki-turlu çoğunluk sistemi” olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bunların her birinin de “tek-isimli” ve “listeli” olmak üzere iki çeşidi vardır. Nispî temsil sistemi “ulusal düzeyde” ve “seçim çevresi” düzeyinde olmak üzere iki değişik şekilde uygulanmaktadır. Seçim çevresi düzeyinde uygulanan nispî temsil sisteminin dört ayrı usûlü vardır. “En büyük artık”, “en kuvvetli ortalama”, “millî bakiye” ve “d’Hondt” usûlleri. Seçim sistemlerini şöyle bir şemayla gösterebiliriz:

ŞEMA 10.1:                                          Seçim Sistemleri

 

Çoğunluk Sistemi

Nispî Temsil Sistemi

 

 

 

Tek-Turlu

İki-Turlu

Ulusal Düzeyde

Seçim Çevresi Düzeyinde

 

 

 

 

 

1. En Büyük Artık Usulü

Tek-İsimli

Listeli

Tek-İsimli

Listeli

 

2. En Kuvvetli Ortalama

3. Millî Bakiye Usûlü               

 

 

 

 

 

4. d’Hondt Usûlü

Şimdi bu şemadaki sıraya göre seçim sistemlerini görelim.

A. Çoğunluk Sistemi[64]

“Çoğunluk sistemi (majority system, scrutin majoritaire)” basit bir düşünceye dayanır. Bir seçim çevresinde en çok oyu alan parti, o seçim çevresindeki milletvekilliğini ve milletvekilliklerinin tümünü alır. Çoğunluk sistemi kendi içinde “tek-turlu çoğunluk sistemi ” ve “iki-turlu çoğunluk sistemi ” olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

1. Tek-Turlu Çoğunluk Sistemi [65]

“Tek-turlu çoğunluk sistemi (scrutin majoritaire à un seul tour) ”nde belirli bir seçim çevresinde en çok oyu alan aday veya en çok oyu alan

a) Tek-İsimli Tek-Turlu Çoğunluk Sistemi [66]

“Tek-isimli tek-turlu çoğunluk sistemi (scrutin majoritaire uninominal à un seul tour) ”nde ülke her biri sadece bir milletvekili çıkaran seçim çevrelerine bölünür. Bu nedenle bu sisteme “dar bölgeli çoğunluk sistemi” de denir[67]. İngiltere’de ortaya çıktığı için bu sisteme “İngiliz sistemi” isminin verildiği de olur[68]. Günümüzde bu sistem, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve bazı Anglo-Sakson ülkelerinde uygulanmaktadır[69].

Bu sistemde seçim tek turda yapılır. Bu turda bir seçim çev

 

b) Listeli Tek-Turlu Çoğunluk Sistemi [75]

“Listeli tek-turlu çoğunluk sistemi (scrutin majoritaire de liste à un seul tour) ”nde

Bu sistem Türkiye’de 1946-1960 yılları arasında uygulanmıştır. Bu yıllarda Türkiye’de her il, bir seçim çevresi olarak k

2. İki-Turlu Çoğunluk Sistemi [77]

“İki-turlu çoğunluk sistemi (scrutin majoritaire à deux tours)”nde seçimin iki turda yapılması ihtimali vardır. Birinci turda bir aday veya bir parti bir seçim çevresinde geçerli oyların mutlak çoğunluğunu, yani yarıdan bir fazlasını elde edebilirse, o aday veya o partinin adayları seçilmiş olur. İkinci tura gerek kalmaz. Buna karşılık ilk turda hiçbir aday veya hiçbir parti mutlak çoğunluğu sağlayamamışsa, bir-iki hafta sonra bu seçim çevresinde ikinci tur oylama yapılır. Bu tura ilk turda en çok oy almış iki aday veya iki-parti veyahut belirli bir oranın üstünde oy almış adaylar veya partiler katılabilir. İkinci turda mutlak çoğunluk aranmaz. En çok oy alan aday kazanır. Bu sistemde birinci turda bir adayın seçilmesi için veya bir partinin mille

a) Tek-İsimli İki-Turlu Çoğunluk Sistemi [79]

“Tek-isimli iki-turlu çoğunluk sistemi  (scrutin uninominal à deux tours) ”nde de ülke her biri sadece bir milletvekili çıkaran seçim çevrelerine bölünür. Bu sistemde seçimin iki turda yapılması ihtimali vardır. Birinci turda, bir aday geçerli oyların mutlak çoğunluğunu, yani yarıdan bir fazlasını elde edebilirse, o aday seçilmiş olur. İkinci tura gerek kalmaz. Buna karşılık, ilk turda hiçbir aday mutlak çoğunluğu sağlayamamışsa, bir-iki hafta sonra, o seçim çevresinde, ikinci tur oylama[80] yapılı

b) Listeli İki-Turlu Çoğunluk Sistemi [83]

“Listeli iki-turlu çoğunluk sistemi (scrutin de liste à deux tours) ”nde ülke her biri birden fazla milletvekili çıkaran seçim çevrelerine bölünür. Bu sistemde, partiler liste halinde o seçim çevresinin çıkaracağı sayıda aday gösterirler. Seçmen bir partiye yani l

B. Nispî Temsil Sistemi [86]

“Nispî (orantılı) temsil (proportional representation, représentation proportionnelle)”, her partinin seçmenlerden aldığı oy oranında milletvekili çıkarmasını öngören bir sistemdir[87]. Nispî temsil, mahiyeti gereği bir listeli seçim usûlüdür[88]. Yani nispî temsi

1. Ulusal Düzeyde Nispî Temsil [90]

Ulusal düzeyde nispî temsil sisteminde, tüm ülke tek bir seçim çevresi olarak kabul edilir[91]. Parlâmentodaki tüm milletvekillikleri bu ulusal seçim çevresinden seçilir. Dolayısıyla bu sistemde seçime katılan her parti, parlâmentonun üye tam sayısı kadar milletvekili adayı gösterir. Seçimde her parti ülke genelinde aldığı oy oranında milletvekili çıkarır. Bunun için öncelikle kullanılan geçerli oyların parlâmento üye tamsayısına bölünerek “ulusal seçim kotası” bulunur. Dah

2. Seçim Çevresi Düzeyinde Nispî Temsil

 

 

 

Seçim çevresi düzeyinde nispî temsil sisGörüldüğü gibi bu paylaştırma işlemi sonucunda 2 milletvekilliği açıkta kalmış ve 40.000 oy da artmıştır. İşte bu “artık oyların dağıtılış  (répartition des restes)” usûlüne göre nispî temsil sisteminin dört değişik çeşidi vardır: “En büyük artık”, “en kuvvetli ortalama”, “millî bakiye” ve “d’Hondt” usûlleri. İlk iki usûlde artık oylar seçim çevresi düzeyinde, millî bakiye sisteminde ise ulusal düzeyde paylaştırılır. d’Hondt usûlü ise artık oy bırakmayan bir usûldür.

c) En Büyük Artık Usûlü [98]

b) En Kuvvetli Ortalama Usûlü [99]

 

c) Millî Bakiye  (Ulusal Artık) Sistemi[103]

 

d) d’Hondt Usûlü [105]

d’Hondt[106] usûlü, seçim çevresinde oyların paylaştırılması işleminde artık oy ve açık milletvekilliği bırakmayan bir usûldür. Bu usûlde seçim kotası da bulunmaz ve dolayısıyla partilerin aldığı oylar seçim kotasına bölünmez. D’Hondt usûlünde, seçime katılmış siyasî partilerin adlar

     KUTU 10.2: NT'nin Diğer Formülleri:

    1. Saint-Lague Formülü.- Bu formül d’Hondt formülü gibidir. Ancak partilerin aldıkları oylar sadece 1, 3, 5 gibi tek sayılara bölünür. Bu formül Danimarka, Norveç ve İsveç’te uygulanmaktadır (Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.397; http://www. ipu.org/parline-f/reports/10087.htm- 30.10.2000).

 

    2. Hagenbach-Bischoff Formülü.- Bu formül millî bakiye sistemine benzemektedir. Bu sistemde ülke çapındaki artık oy toplamı, açık kalan milletvekili sayısının bir fazlasına (+1) bölünmektedir. Bu sistem Lüksemburg’ta uygulanmaktadır (Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.397;Teziç, op.cit.,s.283; http://www.ipu.org /parline-f/reports/10087 .htm - 30.10. 2000.

 

     3. Devredilebilir Tek Oy (Single Transferable Vote; Vote unique transférable).- “Hare sistemi” de denilen “devredilebilir tek oy” sistemi sadece İrlanda’da uygulanan karışık bir sistemdir. Seçim çevresinde bütün adaylar tek bir liste üzerinde yazılıdır. Seçmen bu adayları tercih sırasına göre numaralandırır. Seçmenin “1” numara ile numaralandırdığı aday, seçim kotasına ulaştığında, yani seçildiğinde artık bu adayın ihtiyacı olmayan oy, seçmenin “2” ile numaralandırdığı ikinci sıradaki adaya devredilir (Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.397; Lijphart, op. cit., s.134; Hague, Harrop ve Breslin, op. cit., s.103).

 

     4. Devredilemez Tek Oy (Single Non-Transferable Vote) : Bu sistem sadece Japonya’da uygulanmaktadır. Bu sistemde her seçmen çok-isimli bir seçim çevresinde tek bir aday için oy kullanabilir. En çok oy almış olan adaylar seçilmiş olur (Lijphart, op. cit., s.134; Blondel, op. cit., s.185).

- Nispî Temsil Sisteminde Liste Çeşitleri [108]

Nispî temsil sistemi yukarıda belirtildiği gibi kaçınılmaz olarak bir “listeli” sistemdir. Liste bir seçim çevresinde bir siyasal parti tarafından aday gösterilen kişilerin adlarının alt alta yazılmasıyla oluşan bütündür. Oy pusulalarında siyasî partiler ve her siyasal partinin altında da o partinin aday listesi yer alır. Seçmen nispî temsil sisteminde öncelikle adayları değil, tercih ettiği partiyi öngörülen usûlle

a) “Bloke liste usûlü”[109] denen birinci usûlde, seçmene listede yer alan adaylar arasında tercih yapma imkanı tan

b) “Tercihli oy”[110] denen ikinci usûlde seçmen oyunu verdiği partinin listesinden bir adayı tercih etmesine imkân verilir. Bu durumda seçmen adayın isminin önüne bir işaret koyar (örneğin X). Adaylar arasında tercih yapmayan seçmenler, partin

c) “Karma liste”[111] denen üçüncü usûlde, seçmene çeşitli partilerin listesinde bulunan adaylar arasından bir liste

- Nispî Temsil Sisteminde Seçim Barajları [112]

Nispî temsil sistemlerinde çok küçük partilerin bile milletvekili çıkarma şansları vardır. İşte partilerin ufalanmasını engellemek ve sisteme istik

Karma Sistemler[114]

Seçim sistemlerine ilişkin olarak belirtelim ki, Almanya[115], İspanya[116], İtalya[117], Japonya[118] gibi ülkeler de “karma sistemler (mixe

Seçim Sistemlerinin Değerlendirilmesi[120]

Çoğunluk sistemi ve nispî temsil sisteminin değeri, siyaset bilimi ve anayasa hukuku literatüründe her zaman hararetli bir tartışma konusu

1. Nispî temsil sistemi, temsil bakımından adildir; ama istikrarsız ve zayıf hükümetlere yol açar.

2. Çoğunluk sistemi, temsil bakımından adaletsizdir; ama istikrarlı ve etkin hükûmetlere yol açar.

Duverger’nin “Kanunları”.- Seçim sistemlerinin parti sistemleri üzerindeki etkilerini ilk defa 1951’de Maurice Duverger gözlemleyip sistemleştirmiştir.

DAHA FAZLASI İÇİN

Tunçer Karamustafaoğlu, Seçme Hakkının Demokratik İlkeleri, Ankara, AÜHF Yayınları, 1970.

Jean-Marie Cotteret ve Claud Emeri, Seçim Sistemleri, Çev. Ahmet Kotil, İstanbul, İletişim Yayınları, 1991.

Üstün Ergüder, Seçim Sistemleri ve Türk Demokrasisi, İstanbul, Boğaziçi Üniversitesi Y., 1982.

Erdoğan Teziç, Seçim Sistemleri, İstanbul, Filiz Kitabevi, 1967.

Meltem Dikmen Caniklioğlu, “Seçim Sistemlerinin Siyasî İstikrarın Sağlanmasındaki Rolü”, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, 1999, Cilt 16, s.17-44.

Servet Armağan, “Memleketimizde Siyasî İstikrar: Siyasî Partiler ve Seçim Sistemleri Değerlendirilmesi”, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, 1999, Cilt 16, s.219-252.

 

ANAHTAR TERİMLER

Açık sayım ve döküm ilkesi

Artık oyların dağıtılış usûlü

Baraj

Basit çoğunluk sistemi

Bireysel oy ilkesi

Birinci seçmenler

Bloke liste usûlü

Çift oy

Çoğunluk sistemi

d’Hondt usûlü

Devredilebilir tek oy

Devredilemez tek oy

Doğrudan oy ilkesi

Duverger’nin “kanunları”

Ehliyetsizlik

En büyük artık usûlü

En kuvvetli ortalama usûlü

Eşit oy ilkesi

Genel oy ilkesi

Gizli oy ilkesi

Hagenbach-Bischoff usûlü

İhtiyarî oy ilkeleri

İki dereceli seçim

İkinci seçmenler

İki-turlu çoğunluk sistemi

Karma liste

Karma sistemler

Kısıtlı oy

Kişisel oy ilkesi

Liste çeşitleri

Listeli iki-turlu çoğunluk sis.

Listeli tek-turlu çoğunluk s.

Liyakatsizlik

Mecburî oy

Millî bakiye

Mutlak çoğunluk sistemi

Nispî temsil sistemi

Oy hakkı

Oy hakkının ilkeleri

Oy hakkının şartları

Sainte-Lague usûlü

Seçim barajları

Seçim çevresi barajı

Seçim çevresi düzeyinde nispî temsil

Seçim kotası

Seçim rüştü

Seçim sistemleri

Seçimlere katılmama

Seçimlerin serbestliği ilkesi

Serbest oy

Siyasî rüşt

Tek dereceli seçim

Tek-isimli iki-turlu çoğunluk sistemi

Tek-isimli tek-turlu çoğunluk sistemi

Tek-turlu çoğunluk sistemi

Tercihli oy

Ulusal artık usulü

Ulusal baraj

Ulusal düzeyde nispî temsil

 


[1]. Laferrière, op. cit., s.459-5444; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.290-300; Vedel, op. cit., s.335-361; Cadart, op. cit., s.230-248; Jeanneau, op. cit., s.37-45; Cadoux op. cit., c.I, s.224-232; Pactet, op. cit., s.96-98; Chantebout, op. cit., s.97-100; Turpin, op. cit., s.201-230; Favoreu et al., op. cit., s.533-538; Chagnollaud, op. cit., s.114-121; Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.390-392; Zoller, op. cit., s.501-540; Gicquel, op. cit., s.137; Tunçer Karamustafaoğlu, Seçme Hakkının Demokratik İlkeleri, Ankara, AÜHukuk Fakültesi Yayınları, 1970; Jean-Marie Cotteret ve Claud Emeri, Seçim Sistemleri, Çev. Ahmet Kotil, İstanbul, İletişim Yayınları, 1991; Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.230-244; Teziç, op. cit., s.236-252; Arsel, op. cit., s.174-180.

[2]. Cadoux, op. cit., c.I, s.223.

[3]. Bu şartları aşağıda onyedinci bölümde göreceğiz.

[4]. Vedel, op. cit., s.336.

[5]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.311-312; Vedel, op. cit., s.346-347; Laferrière, op. cit., s.466-473; Cadoux, op. cit., s.226-227; Turpin, op. cit., s.208-210; Jeanneau, op. cit., s.38-39; Chagnollaud, op. cit., s.115; Zoller, op. cit., s.506.

[6]. Vedel, op. cit., s.336; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.316-317; Laferrière, op. cit., s.480-481; Fabre, op. cit., s.210; Jeanneau, op. cit., s.38; Zoller, op. cit., s.506-507; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.15-16.

[7]. Vedel, op. cit., s.336; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.316-317; Laferrière, op. cit., s.480-481; Fabre, op. cit., s.210; Jeanneau, op. cit., s.38; Cotteret ve Emeri, op cit., s.15-16; Chagnollaud, op.cit., s.114.

[8]. Vedel, op. cit., s.336.

[9]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.315; Laferrière, op. cit., s.481.

[10]. Laferrière, op. cit., s.481; Cadoux, op. cit., s.227.

[11]. Vedel, op. cit., s.245-347; Laferrière, op. cit., s.497-499.

[12]. Vedel, op. cit., s.341-342; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.317-318; Chagnollaud, op. cit., s.115; Zoller, op. cit., s.507.

[13]. Vedel, op. cit., s.342-343; Barthélemy ve Duez, op.cit., s.318-319; Cotteret ve Emeri, op.cit., s.17-18.

[14]. Vedel, op. cit., s.342.

[15]. Favoreu et al., op. cit., s.533-536; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.292-293; Cadart, op. cit., c.I, s.233-234; Cadoux, op. cit., s.224-225; Zoller, op. cit., s.501-505; Karamustafaoğlu, Seçme Hakkının Demokratik İlkeleri, op. cit., s.76.

[16]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.292-293; Cadart, op. cit., c.I, s.233-234; Cadoux, op. cit., s.224-225.

[17]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.292-293; Cadart, op. cit., c.I, s.233-234; Cadoux, op. cit., s.224-225.

[18]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.292-293; Cadart, op. cit., c.I, s.234; Cadoux, op. cit., s.225-226.

[19]. Fabre, op. cit., s.235-237; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.312-315; Turpin, op. cit., s.205-208; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.16-17.

[20]. Cadoux, op. cit., s.op. cit., s.228; Kubalı, op. cit., s.336; Teziç, op. cit., s.239.

[21]. Gicquel, op. cit., s.141.

[22]. Zoller, op. cit., s.503.

[23]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.345-348; Laferrière, op. cit., s.518-522; Vedel, op. cit., s.356-357; Cadart, op. cit., c.I, s.231-232; Fabre, op. cit., s.230-232; Cadoux, op. cit., c.I, s.229; Favoreu et al., op. cit., s.536-537; Chagnollaud, op. cit., s.116; Zoller, op. cit., s.512-513.

[24]. Vedel, op. cit., s.356; Cadoux, op. cit., s.229.

[25]. Cadoux, op. cit., s.229.

[26]. Laferrière, op. cit., s.518.

[27]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.346.

[28]. Laferrière, op. cit., s.519.

[29]. Laferrière, op. cit., s.547-549; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.375-377; Vedel, op. cit., s.146; 355-356; Cadart, op. cit., c.I, s.235-238; Cadoux, op. cit., c.I, s.230; Fabre, op. cit., s.246-247; Zoller, op. cit., s.505;  Cotteret ve Emeri, op. cit., s.29-31; Favoreu et al., op. cit., s.537.

[30]. Vedel, op. cit., s.146; Laferrière, op. cit., s.547; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.375.

[31]. Cadoux, op. cit., c.I, s.230.

[32]. Laferrière, op. cit., s.547.

[33]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.375. İkinci seçmenlere “büyük seçmenler (grands électeurs)” de denir (Cadoux, op. cit., c.I, s.230).

[34]. Vedel, op. cit., s.146; Laferrière, op. cit., s.547; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.375; Cadart, op. cit., s.235; Cadoux, op. cit., s.230.

[35]. Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.64; Teziç, Anayasa Hukuku, op. cit., s.244.

[36]. Cadart, op. cit., c.I, s.235.

[37]. Laferrière, op. cit., s.535-538; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.324-335; Vedel, op. cit., s.145-146; Cadart, op. cit., c.I, s.238-240.

[38]. Laferrière, op. cit., s.535.

[39]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.324.

[40]. Laferrière, op. cit., s.535.

[41]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.324.

[42]. Laferrière, op. cit., s.523-526; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.412-414; Vedel, op. cit., s.357-358; Fabre, op. cit., s.243-244; Favoreu et al., op. cit., s.538.

[43]. Laferrière, op. cit., s.523.

[44]. Ibid.

[45]. Laferrière, op. cit., s.530-535; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.415-417; Vedel, op. cit., s.146, 358-359; Cadart, op. cit., c.I, s.243-244; Cadoux, op. cit., c.I, s.229-230; Fabre, op. cit., s.245-246; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.33; Chagnollaud, op. cit., s.120.

[46]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.415.

[47]. Laferrière, op. cit., s.531; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.416-417; Cadart, op. cit., c.I, s.243.

[48]. Laferrière, op. cit., s.526-530; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.339-345; Vedel, op. cit., s.144-145; Cadart, op. cit., s.244-246; Fabre, op. cit., s.241-243; Favoreu et al., op. cit., s.537-538; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.32-33; Chagnollaud, op. cit., s.119; 

[49]. Laferrière, op. cit., s.526; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.339.

[50]. Örneğin Fransa’da 1997 milletvekili seçimlerinde kayıtlı seçmenlerin % 32’si seçimlere katılmamıştır. Seçimlere katılanların % 5’i de  geçersiz oy vermiştir (http://www.ipu.org/parline-f/reports/1113.htm - 30.10.2000). İspanya’da 1999 seçimlerine kayıtlı seçmenlerin % 30'u katılmamıştır (http://www.ipu.org/parline-f/reports/1293.htm - 30.10.2000). İsveç’te seçimlere katılmama oranı ise 1998’de % 18 olmuştur (http://www.ipu.org/parline-f/reports/1303.htm-30.10.2000).

[51]. http://www.ipu.org/parline-f/reports/’tan 1015, 1029, 1191,1125 nolu raporlara bakınız.

[52]. Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.63.

[53]. Vedel, op. cit., s.366; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.34-35.

[54]. Laferrière, op. cit., s.531.

[55]. Bkz. Cotteret ve Emeri, op. cit., s.33-34.

[56]. Ibid.

[57]. Bu tedbirler konusunda bkz. Vedel, op. cit., s366; Gözler, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.285.

[58]. Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.64.

[59]. Barthélemy ve Duez, op. cit., s.430-443; Laferrière, op. cit., s.607, 689-697; Vedel, op. cit., s.368-371; Lavroff, op. cit., s.134-137; Turpin, op. cit., s.498-502; Cadoux, op. cit., c.I, s.238-239; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.35-37.

[60]. Lijphart, op. cit., s.131-146; Laferrière, op. cit., s.547-581; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.353-375; 290-300; Vedel, op. cit., s.146-157; Cadart, op. cit., c.I, s.248-277; Jeanneau, op. cit., s.45-52; Fabre, op. cit., s.252-260; Cadoux op. cit., c.I, s.239-2249; Pactet, op. cit., s.98-111; Debbasch, op. cit., s.54-65; Turpin, op. cit., s.230-243; Chagnollaud, op. cit., s.121-130; Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.396-408; Gicquel, op. cit., s.145-156; Hague, Harrop ve Breslin, op. cit., s.96-112; Arsel, op. cit., s.185-193; Teziç, op. cit., s.269-304; Demir, op. cit., s.158-192; Tunç, op. cit., s.143-179; Oya Araslı, Seçim Sistemi Kavramı ve Türkiye’de Uygulanan Seçim Sistemleri (1876-1987), Ankara, 1989; Üstün Ergüder, Seçim Sistemleri ve Türk Demokrasisi, İstanbul, Boğaziçi Üniversitesi Yayını, 1982; Erdoğan Teziç, Seçim Sistemleri, İstanbul, Filiz Kitabevi, 1967; Jean-Marie Cotteret ve Claud Emeri, Seçim Sistemleri, Çev. Ahmet Kotil, İstanbul, İletişim Yayınları, 1991. 

[61]. Cadart, op. cit., c.I, s.248; Cadoux, op. cit., s.239.

[62]. Favoreu et al., op. cit., s.538-539; Chagnollaud, op. cit., s.117; Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.403-406; Zoller, op. cit., s.513-514; Claude Emeri, “Circonscription”, Olivier Duhamel ve Yves Mény (der.), Dictionnaire constitutionnel, Paris, PUF, 1992, s.140-141. 

[63]. Zoller, op. cit., s.513.

[64]. Laferrière, op. cit., s.554-558; Vedel, op. cit., s.148-150; Cadart, op. cit., c.I, s.250-252; Jeanneau, op. cit., s.45-47; Cadoux op. cit., c.I, s.240-243; Pactet, op. cit., s.100-104; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.39-46; Favoreu et al., op. cit., s.540-541; Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.402-403; Gicquel, op. cit., s.146-147;   Teziç, op. cit., s.271-279; Demir, op. cit., s.159-165; Tunç, op. cit., s.147-156.

[65]. Vedel, op. cit., s.148; Cadart, op. cit., c.I, s.251-152; Jeanneau, op. cit., s.44; Cadoux op. cit., c.I, s.240; Pactet, op. cit., s.101-102; Debbasch, op. cit., s.57-58; Chagnollaud, op. cit., s.122-123; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.39.

[66]. Vedel, op. cit., s.148; Cadart, op. cit., c.I, s.251-152; Jeanneau, op. cit., s.44; Cadoux op. cit., c.I, s.240; Pactet, op. cit., s.101-102; Debbasch, op. cit., s.57-58; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.39.

[67]. Demir, op. cit., s.159.

[68]. Pactet, op. cit., s.101.

[69]. Ibid.

[70]. Pactet, op. cit., s.101; Vedel, op. cit., s.148.

[71]. Hague, Harrop ve Breslin, op. cit., s.103.

[72]. Pactet, op. cit., s.101.

[73]. Ibid.

[74]. Örneğin İngiltere’de 1951 ve 1974 seçimlerinde böyle olmuştur (Pactet, op. cit., s.101).

[75]. Cadart, op. cit., c.I, s.258-259; Jeanneau, op. cit., s.44; Cadoux op. cit., c.I, s.241; Pactet, op. cit., s.104; Debbasch, op. cit., s.58.

[76]. Demir, op. cit., s.164.

[77]. Vedel, op. cit., s.148; Cadart, op. cit., c.I, s.256-257; Jeanneau, op. cit., s.45; Cadoux op. cit., c.I, s.240; Pactet, op. cit., s.102-102; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.40; Debbasch, op. cit., s.58; Favoreu et al., op. cit., s.541;

[78]. Vedel, op. cit., s.148.

[79]. Vedel, op. cit., s.148; Cadart, op. cit., c.I, s.256-257; Jeanneau, op. cit., s.45; Cadoux op. cit., c.I, s.240; Pactet, op. cit., s.102-102; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.40; Debbasch, op. cit., s.58.

[80]. Fransa’da ikinci tura “balotaj (ballotage)” ismi verilmektedir (Jean-Claude Masclet, “Ballotage”, in Olivier Duhamel ve Yves Mény, Dictionnaire constitutionnel, Paris, PUF, 1992, s.71-72).

[81]. Pactet, op. cit., s.102; Vedel, op. cit., s.148.

[82]. Pactet, op. cit., s.102. Beşinci Cumhuriyet döneminde 1986 seçimlerinde uygulanmamıştır (Pactet, op. cit., s.102). 

[83]. Cadart, op. cit., c.I, s.258-260; Jeanneau, op.cit., s.45; Cadoux op.cit., c.I, s.241; Pactet, op.cit., s.104.

[84]. Cadoux, op. cit., c.I, s.242; Cadart, op. cit., s.259.

[85]. Jeanneau, op. cit., s.45.

[86]. Laferrière, op. cit., s.558-577; Vedel, op. cit., s.150-156; Cadart, op. cit., c.I, s.260-169; Jeanneau, op. cit., s.44-45; Cadoux op. cit., c.I, s.243-247; Pactet, op. cit., s.104-108; Favoreu et al., op. cit., s.541-543; Chagnollaud, op. cit., s.123-127; Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.397-402; Gicquel, op. cit., s.146-152; Arsel, op. cit., s.186-193; Teziç, op. cit., s.279-289; Demir, op. cit., s.165-172; Tunç, op. cit., s.156-160. 

[87]. Cotteret ve Emeri, op. cit., s.47.

[88]. Cotteret ve Emeri, op. cit., s.48; Cadoux, op. cit., c.I, s.243.

[89]. Lijphart, op. cit., s.135.

[90]. Fransız literatüründe “tam nispî temsil (représentation proportionnelle intégrale)” ve “yaklaştırmalı nispî temsil (représentation proportionnelle approchée)” ayrımı yapılmaktadır (Vedel, op. cit., s.150-151; Pactet, op. cit., s.107-108; Cadart, op. cit., s.265-266; Debbasch, op. cit., s.62-64;  Cotteret ve Emeri, op. cit., s.48-49). Biz bu ayrımı gereksiz görüyoruz. Bunun yerine “ulusal düzeyde nispî temsil” ve “seçim çevresi düzeyinde nispî temsil” ayrımını yapıyoruz.

[91]. Pactet, op. cit., s.107.

[92]. Pactet, op. cit., s.107; Turpin, op. cit., s.132.

[93]. Lijphart, op. cit., s.135.

[94]. Pactet, op. cit., s.107.

[95]. Vedel, op. cit., s.151.

[96]. Ibid.

[97]. Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.262.

[98]. Pactet, op. cit., s.106; Fabre, op. cit., s.259; Vedel, op. cit., s.151; Cadoux, op. cit., c.I, s.144; Cadart, op. cit., c.I, s.262; Debbasch, op. cit., c.I, s.60; Turpin, op. cit., s.232; Favoreu et al., op. cit., s.542; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.50.

[99]. Pactet, op. cit., s.106; Fabre, op. cit., s.259; Vedel, op. cit., s.151; Cadoux, op. cit., c.I, s.144; Cadart, op. cit., c.I, s.262; Debbasch, op. cit., c.I, s.60; Turpin, op. cit., s.232; Favoreu et al., op. cit., s.542; Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.397;

[100].         Pactet, op. cit., s.106; Cadoux, op. cit., s.144; Cotteret ve Emeri, op. cit., s.50-51.

[101].         Pactet, op. cit., s.106. 

[102].http://www.ipu.org/parline-f/reports/’ta yer alan ülke raporlarına bakınız (1155, 1017, 1291, 1231, 1087, 1305 nolu raporlar).

[103].         Pactet, op. cit., s.107; Fabre, op. cit., s.258; Arsel, op. cit., s.190-191; Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.263; Teziç, op. cit., s.285; Demir, op. cit., s.171-172.

[104].         Özbudun, Türk Anayasa Hukuku, op. cit., s.263.

[105].         Pactet, op. cit.,s.107; Cadart, op. cit., s.263; Cotteret ve Emeri, op. cit.,s.52-53.

[106].         Bu usûl bulucusunun ismi ile anılmaktadır. 

[107].         Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.397.

[108].         Arsel, op. cit., s.191-192; Teziç, op. cit., s.287-289.

[109].         Cadart, op. cit., c.I, s.264;  Vedel, op. cit., s.149; Arsel, op. cit., s.191-1923; Teziç, op. cit., s.287.

[110].         Pactet, op. cit., s.108; Cadart, op. cit., c.I, s.264; Vedel, op. cit., s.149; Jeanneau, op. cit., s.43; Arsel, op. cit., s.192; Teziç, op. cit., s.188.

[111].         Pactet, op. cit., s.108; Cadart, op. cit., c.I, s.264; Vedel, op. cit., s.149; Jeanneau, op. cit., s.43; Arsel, op. cit., s.192-193; Teziç, op. cit., s.287-288.

[112].         Lijphart, op. cit., s.136; Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.406-407.

[113].         Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.406; http://www.ipu.org/parline-f/reports/’ta yer alan ülke raporlarına bkz. (1231, 1055, 1301, 1017, 1157 nolu raporlar).   

[114].         Grewe ve Ruiz Fabri, op. cit., s.400. 

[115].         http://www.ipu.org/parline-f/reports/1010.htm (30.10.2000).    

[116].         http://www.ipu.org/parline-f/reports/1293.htm (30.10.2000).    

[117].         http://www.ipu.org/parline-f/reports/1157.htm (30.10.2000).    

[118].         http://www.ipu.org/parline-f/reports/1161.htm (30.10.2000).    

[119].         http://www.ipu.org/parline-f/reports/1010.htm (30.10.2000).    

[120].         Lijphart, op. cit., s.96-102, 136-138; Sartori, Anayasa Mühendisliği, op. cit., s.46-109; Laferrière, op. cit., s.559-570; Barthélemy ve Duez, op. cit., s.354-362; Vedel, op. cit., s.154-156; Jeanneau, op. cit., s.49-52; Fabre, op. cit., s.250-258; Debbasch, op. cit., s.64-65; Blondel, op. cit., s.188-194; Turpin, op. cit., s.237-241; Arsel, op. cit., s.186-189; Seyfettin Gürsel, “Toplumsal Tercih Kuramı Çerçevesinde Anayasanın 67. Maddesinde Yer Alan Temsilde Adalet ve Yönetimde İstikrar İlkelerinin Değerlendirilmesi”, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Makemesi Yayınları, 1999, s.46-71; Meltem Dikmen Caniklioğlu, “Seçim Sistemlerinin Siyasî İstikrarın Sağlanmasındaki Rolü”, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, 1999, Cilt 16, s.17-44; Servet Armağan, “Memleketimizde Siyasî İstikrar: Siyasî Partiler ve Seçim Sistemleri Değerlendirilmesi”, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, 1999, Cilt 16, s.219-252.


Copyright

(c) Kemal Gözler. 2001-2004. Bu sayfaya izin almadan link verilebilir. Ancak, bu web sayfası, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, dağıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. İzin için kgozler@hotmail.com  adresine başvurunuz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 3.3.2004 tarih ve 5101sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis cezası veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya zararın ağırlığı dikkate alınırık bunların her ikisiyle birden cezalandırmaktadır.

 

Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar

Bu çalışmadan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.

Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.

Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu çalışmaya şu şekilde atıf yapılması önerilir:

Kemal Gözler, Anayasa Hukukuna Giriş, Bursa Ekin Kitabevi Yayınları, 2004, s.127-143'ten alınmıştır. (www.anayasa.gen.tr/secimler.htm. 15 Mayıs 2004).

 


Editör: Kemal Gözler

E-Mail: kgozler@hotmail.com

Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr