TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ
[Kemal Gözler, Kurucu İktidar, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 1998, 192 s.] http://www.anayasa.gen.tr/kurucuiktidar.htm; 1.5.2004)
Kemal Gözler, Kurucu İktidar, Yüksek Lisans Tezi, Danışman Prof. Dr. Yahya K. Zabunoğlu, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilimdalı, 1990, VIII+219 s.
Bu kitabın tam metnini HTML olarak okumak için burasını tıklayınız.
Bu kitabın tam metnini PDFolarak okumak için burasını tıklayınız.
Önsöz
1989-90 öğretim yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilimdalında Prof. Dr. Yahya K. Zabunoğlu danışmanlığında hazırlanan bu çalışma, 15 Ekim 1990 tarihinde, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Prof. Dr. Ergun Özbudun, Prof. Dr. Tunçer Karamustafaoğlu ve Prof. Dr. Yahya K. Zabunoğlu’ndan oluşan jüri önünde yüksek lisans tezi olarak savunulmuş ve oybirliğiyle pekiyi derece (100/100) ile kabul edilmiştir.
1990’dan bu yana sekiz yıl geçti. Bu süre içinde, o zamanlar bulamadığım tez konumla ilgili birçok kaynağa ulaştım. Keza o zamandan bu yana konumla ilgili yerli ve yabancı birçok kitap ve makale yayınlandı. Dahası ben de doktora tezimi yine benzer bir konuda hazırladım[1]. Dolayısıyla bugün yüksek lisans tezimi çok daha geliştirerek yayınlamak haliyle mümkündü. Ancak bu yola gitmedim, tersine yüksek lisans tezinin kabul edildiği şekliyle aynen yayınlanmasını tercih ettim. Yüksek lisans tezinin orijinali daktilo metindir[2]. Daktilo metinde altı çizili yerler bu kitapta italik olarak gösterilmiştir. Bunun dışında daktilo metinde hiçbir değişiklik yapılmamıştır. Gerek içerik, gerek dilbilgisi, gerek atıf usûlü bakımından bugün hata olarak gördüğüm hususlar düzeltilmemiş, olduğu gibi bırakılmıştır. Dolayısıyla elinizdeki kitap yüksek lisans tezimin düzeyini aynen yansıtmaktadır.
Bu çalışmayı hazırladığım günlerde, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Genel Kamu Hukuku Anabilimdalında araştırma görevlisi olarak çalışıyordum. Bu çalışma, o ortamda gerçekleşti. Bu vesileyle o ortamın oluşmasına katkıda bulunan hocalarıma ve araştırma görevlisi arkadaşlarıma teşekkür ederim.
Bursa, Kasım 1998
Kemal GÖZLER
[1]. Bordeaux Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Prof. Dmitri Georges Lavroff’un danışmanlığında hazırladığım “Le pouvoir de révision constitutionnelle”, başlıklı doktora tezim, 6 Kasım 1995’te Prof. Dmitri Georges Lavroff, Prof. Jean-Pierre Duprat, Prof. Gustave Peiser ve Prof. Henry Roussillon’dan oluşan jüri önünde savunulmuş ve “très honorable avec félicitations du jury” derecesiyle kabul edilmiştir. Jüri bu tezin mevcut haliyle yayınlanmasına izin verdiği gibi, onu bir tez ödülüne ve bir yayın sübvansiyonuna da aday göstermiştir. Söz konusu doktora tezi Fransa’da Presses universitaires de Septentrion tarafından 1997 yılında yayınlanmıştır (Kemal Gözler, Le pouvoir de révision consitutionnelle, Villeneuve d’Ascq, Presses universitaires de Septentrion, 1997, 2 cilt, 775 sayfa). Söz konusu kitap Türkiye Bilimler Akademisi tarafından, uluslararası yayınları özendirme programı çerçevesinde, uluslararası yayın olarak kabul edilmiş ve bir teşvik primi ile ödüllendirilmiştir.
[2]. Kemal Gözler, Kurucu İktidar, (Danışman Prof. Dr. Yahya Zabunoğlu), Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1990, VII+219 s. (Orijinal metin, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kütüphanesinde bulunmaktadır).
İçindekiler
GİRİŞ................................................................................................................. 1
TOC \o "1-5"
Birinci Kısım
GENEL OLARAK KURUCU İKTİDAR
Birinci Bölüm
KURUCU İKTİDARIN TANIMI (s.10)
İkinci Bölüm
KURUCU İKTİDAR - KURULMUŞ İKTİDAR AYRIMI (s.13)
Üçüncü Bölüm
KURUCU İKTİDAR DÜŞÜNCESİNİN DOKTRİNAL KÖKENİ
I. Rousseau.................................................................................................... 19
II. Montesquieu............................................................................................ 20
III. Sieyes....................................................................................................... 21
İkinci Kısım
Aslî kurucu İktidar
Birinci Bölüm
Aslî Kurucu İktidarın Hukukî Niteliği
TOC \o "1-4" I. Aslî Kurucu İktidarın Hukuk-Dışı Bir İktidar Olduğu Görüşü............. 24
A. Carre de Malberg................................................................................ 25
B. Eroğul................................................................................................... 27
II. Aslî Kurucu İktidarın Hukukî Bir İktidar Olduğu Görüşü.................. 28
A. Burdeau............................................................................................... 28
1. Açıklama.......................................................................................... 28
2. Eleştiri.............................................................................................. 30
3. “Hukukî” Kelimesinin Gramatikal Anlamı Üzerine Bir Not....... 34
B. Kubalı................................................................................................... 34
1. Açıklama.......................................................................................... 35
2. Eleştiri.............................................................................................. 37
C. Duverger.............................................................................................. 40
1. Açıklama.......................................................................................... 41
2. Eleştiri.............................................................................................. 46
III. Görüşümüz............................................................................................... 48
İkinci Bölüm
Aslî Kurucu İktidarın Sınırı
TOC \o "1-4" I. Aslî Kurucu İktidarın Sınırlı Olduğu Görüşü......................................... 55
II. Aslî Kurucu İktidarın Sınırsız Olduğu Görüşü..................................... 57
III. Görüşümüz............................................................................................... 58
IV. Aslî Kurucu İktidarın Sosyolojik Anlamda Sınırlılığı Üzerine Bir Not 59
TOC \o "1-5"
Üçüncü Bölüm
ASLÎ KURUCU İKTİDARIN SAHİBİ (s.62)
Dördüncü Bölüm
ASLÎ KURUCU İKTİDARIN ORTAYA ÇIKIŞ HALLERİ
I. Yeni Bir Devlet Kuran Aslî Kurucu İktidar............................................... 65
A. Avrupa’da Ortaçağ Feodalitesinden Mutlak Monarşilere Geçiş... 66
B. Sömürgelerin Bağımsızlığa Kavuşması............................................... 67
C. Savaş....................................................................................................... 68
D. Bağımsız Devletlerin Birleşmesi........................................................... 68
E. Bir Devletin Birden Çok Bağımsız Devlete Ayrılması....................... 68
II. Mevcut Devletin Kuruluşunu Yenileyen Aslî Kurucu İktidar............. 69
A. Devrim ya da Hükümet Darbesi.......................................................... 71
B. Savaş....................................................................................................... 71
Beşinci Bölüm
ASLÎ KURUCU İKTİDARIN
BİÇİMLERİ:
ANAYASA YAPMA USÛLLERİ
I. Usûllerin Açıklanması.................................................................................. 74
A. Monokratik Usûller............................................................................... 75
1. Ferman................................................................................................ 75
2. Misak.................................................................................................. 79
B. Demokratik Usûller................................................................................ 81
1. Kurucu Meclis................................................................................... 83
2. Kurucu Referandum.......................................................................... 86
3. Kurucu Referandumdan Bir Sapma: Kurucu Plebisit................... 87
II. Hangi Usûl Daha Demokratik?.................................................................. 92
A. İlke Değerlendirmesi............................................................................. 94
1. Milli Egemenlik Ve Halk Egemenliği İlkeleri................................... 94
2. Temsili Demokrasi Ve Yarı-Doğrudan Doğruya Demokrasi İlkeleri........... 95
B. İşlev Değerlendirmesi............................................................................ 96
1. Kurucu Referandumun Sakıncaları Ya Da Kurucu Meclisin Gerekliliği 96
2. Kurucu Meclisin Demokratikliğinin Koşulları............................. 198
3. Sonuç: Kurucu Meclis Ve Kurucu Referandum Usûllerinin Birleştirilmesi 101
A. Kurucu Meclis Usûlünün Sakıncaları.................................... 102
B. Kurucu Meclis Usûlüyle Birleşen Kurucu Referandumun Sakıncasızlığı 103
C. Kurucu Referandumun Yararları............................................. 103
C. Demokratiklik Üzerine Bir Not............................................................ 104
TOC \o "1-5"
Üçüncü Kısım
TALİ KURUCU İKTİDAR
Birinci Bölüm
TALİ KURUCU İKTİDARA NİÇİN GEREK VARDIR? (ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİNİN GEREKLİLİĞİ)
I. Anayasa Değişikliği Aleyhindeki Görüşler............................................ 110
II. Anayasa Değişikliği Lehindeki Görüşler............................................... 111
III. İstikrar Gereği........................................................................................... 114
İkinci Bölüm
TALİ KURUCU İKTİDARIN HUKUKÎ NİTELİĞİ (s.115)
Üçüncü Bölüm
TALİ KURUCU İKTİDARIN SAHİBİ (s.116)
Dördüncü Bölüm
TALİ KURUCU İKTİDARIN YERİ
I. Tali Kurucu Organın Aslî Kurucu Organ Karşısındaki Durumu......... 119
A. Hukukî Statüleri Bakımından............................................................. 119
B. Fonksiyonları Bakımından.................................................................. 119
Ii. Tali Kurucu Organin Diğer Anayasal Organlar Karşisindaki Durumu 120
A. Hukukî Statüleri Bakımından............................................................. 120
B. Fonksiyonlari Bakımından.................................................................. 121
Beşinci Bölüm
TALİ KURUCU İKTİDARIN SINIRI SORUNU
I. Şeklî Yönden............................................................................................... 122
A. Birinci Varsayım................................................................................... 125
B. İkinci Varsayım..................................................................................... 125
1. Birinci İhtimal................................................................................... 127
2. İkinci İhtimal..................................................................................... 127
3. Üçüncü İhtimal................................................................................ 130
4. Dördüncü İhtimal............................................................................ 131
II. Maddî Yönden........................................................................................... 132
A. Genel Olarak......................................................................................... 132
1. Tali Kurucu İktidarın Maddî Yönden Sınırlı Olduğu Görüşü.... 133
a. Açıklama...................................................................................... 133
a. Eleştiri.......................................................................................... 134
2. Benimsediğimiz Görüş: Tali Kurucu İktidar Maddî Yönden Sınırsızdır 134
B. Özel Durumlar....................................................................................... 136
1. Tali Kurucu İktidar Anayasanın Değiştirilemeyecek Hükümlerini Değiştirebilir Mi? 136
a. İçeriksel Sınırlamaların Hukukî Değerden
Yoksun
Olduğu
Görüşü..........................................................................
138
.... aa. Açıklama............................................................................... 138
.... bb. Eleştiri.................................................................................. 149
b. Görüşümüz.................................................................................. 143
2. Tali Kurucu İktidar Değiştirilmesi Yasaklanan Süre İçinde Anayasayı Değiştirebilir Mi? 147
3. Tali Kurucu İktidar Anayasayı Bütünüyle Değiştirebilir Mi?.. 149
4. Tali Kurucu İktidar Anayasadaki Değiştirme Usûlünü Değiştirebilir Mi? 150
5. Tali Kurucu İktidar Anayasanın Ruhunu Değiştirebilir Mi?.... 152
Altıncı Bölüm
TALİ KURUCU İKTİDARIN BİÇİMLERİ:
ANAYASAYI DEĞİŞTİRME USÛLLERİ
I. Anayasa Türleri.......................................................................................... 158
A. Yazılı Anayasa-Yazısız Anayasa Ayrımı.......................................... 158
1. Yazılı Anayasa................................................................................. 158
2. Yazısız Anayasa.............................................................................. 158
B. Yumuşak Anayasa-Katı Anayasa Ayrımı........................................ 159
1. Yumuşak Anayasa.......................................................................... 159
2. Katı Anayasa................................................................................... 162
II. Usûllerin Açıklanması............................................................................... 164
A. Yazılı Anayasa Sisteminde................................................................. 164
1. Teklif Safhası................................................................................... 165
a. Teklif Yetkisi............................................................................... 165
b. Teklif Usûlü................................................................................ 165
.... aa. Teklifleri Özel Şartlara Bağlayanlar................................... 166
.... bb. Teklifleri Zaman Bakımından Sınırlayanlar..................... 166
.... cc. Teklifleri İçerik Bakımından Sınırlayanlar........................ 166
2. Karar Safhası.................................................................................... 166
a. Karar Yetkisi............................................................................... 167
b. Karar Usûlü................................................................................ 167
3. Onay Safhası.................................................................................... 167
a. Onay Yetkisi............................................................................... 168
b. Onay Usûlü................................................................................ 168
B. Yazısız Anayasa Sisteminde Anayasayı Değiştirme Usûlü........... 169
SONUÇ............................................................................................................ 171
BİBLİYOGRAFYA......................................................................................... 181
DİZİN............................................................................................................... 185
Ek: Yazarın Özgeçmişi ve Yayın Listesi...................................................... 190
Bu kitabın tam metnini HTML olarak okumak için burasını tıklayınız.
Bu kitabın tam metnini PDFolarak okumak için burasını tıklayınız.
Yayınevi
Ekin Kitabevi
Burç Pasajı no: 27
Altıparmak - BURSA
Tel: (0224) 220 16 72 ; (0224) 223 04 37
Fax: 224-223 41 12
email: info@ekinyayinevi.com
web: wwww.ekinyayinevi.com
Yayınevinden Sipariş
Tel: (0224) 220 16 72 ; (0224) 223 04 37
Fax: (224)223 41 12
http://www.ekinyayinevi.com/form.php?l=1
Online Satınalma
Copyright
(c) Kemal Gözler. 2005. Bu sayfaya izin almadan link verilebilir. Ancak, bu web sayfası, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, dağıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. İzin için kgozler[at]hotmail.com adresine başvurunuz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 3.3.2004 tarih ve 5101sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis cezası veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya zararın ağırlığı dikkate alınarak bunların her ikisiyle birden cezalandırmaktadır.
Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar
Bu kitaptan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.
Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.
Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu kitaba şu şekilde atıf yapılması önerilir:
Kemal Gözler, Kurucu İktidar, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 1998, (www.anayasa.gen.tr/kurucuiktidar.htm; erişim tarihi).
Editör: Kemal Gözler
Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr
İlk Konuluş: 1998 (uludag.edu.tr altında)
2005 (anayasa.gen.tr altında)
Son değişiklik: 13 Mart 2009
26 Aralık 2010