TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ [www.anayasa.gen.tr]
|
TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ [www.anayasa.gen.tr] |
|
|
|
Türk Anayasa Hukuku Derslerİ - Kemal Gözler
Kemal Gözler, Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa Ekin Kitabevi Yayınları, Birinci Baskı, Nisan 2000; Yedinci Baskı, Ağustos 2009, XXXII+656 s. (www.anayasa.gen.tr/tahd.htm)
NOT: Kitabın yedinci baskısının cildi iplik dikişlidir. Dolayısıyla artık cilt dağılmayacaktır.
NOT: KİTABIN BÖLÜM SONLARI ÇIKARILMIŞ, 496 SAYFAYA İNDİRİLMİŞ 8. BASKISI ŞUBAT 2010'DA ÇIKTI. 8. Baskı hakkında buraya tıklanıyınız.
ISBN: 975-7338-60-5
Yayınevi: Ekin Kitabevi Burç Pasajı no: 27 Altıparmak - BURSA Tel: (0224) 220 16 72 Fax: (0224) 223 04 37 email: info@ekinyayinevi.com web: wwww.ekinyayinevi.com
Online Alış: http://www.turhankitabevi.com.tr/urun_ayrinti.php?id=34948 http://www.seckin.com.tr/search.aspx?key=Kemal+G%F6zler http://www.kitapyurdu.com/kitap/default.asp?id=97780&sa=47680426
Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr |
|
Türk Anayasa Hukuku Dersleri başlıklı bu kitap 2000 yılında Bursa’da Ekin Kitabevi Yayınları arasından çıkan 1071 sayfalık Türk Anayasa Hukuku isimli kitabımızın özetidir. Aynı konuda daha fazla bilgi edinmek isteyenler bu ikinci kitaba bakabilirler.
Bu kitapta konuların üniversite
birinci sınıf öğrencilerinin anlayabileceği bir açıklıkta anlatılabilmesi için
özel çaba sarfedilmiştir.
Bu kitapta bazı yeni yöntemler
kullanılmıştır. Her bölümde o konuyla ilgili ayrıntı sayılabilecek bazı
bilgiler, metin içinde verilmek yerine, metinden ayrı kutular içinde
verilmiştir. Kitapta toplam 188 adet kutu vardır. Keza metin içinde verilen
bilgiler, bazı yerlerde ayrıca tablolar hâlinde özetlenmiştir. Aynı şekilde,
metin içinde yapılan bazı sınıflandırmalar, şema olarak da gösterilmiştir.
Kitabımızda üniversite ders kitaplarında pek rastlanmayan bir yenilik daha
vardır: Birçok bölüme o bölümle ilgili resimler konulmuştur.
Kitabımızda başka yenilikler de
vardır: Her bölümünün sonuna o bölümün özeti eklenmiştir. Bu özetler sınavlara
hazırlanan öğrencilere yararlı olacaktır. Bu özetlerde yer alan maddeler o
konunun “püf noktaları”dır.
Kitapta her bölümünün sonuna, daha
fazlası için başlığı altında o konuyla ilgili daha fazla bilgi edinmek isteyen
öğrencilerin bakabilecekleri kaynaklar verilmiştir. Yine her bölümün sonuna o
bölümde verilen bilgilerin hatırlanmasını sağlayacak anahtar terimler
sıralanmıştır. Her bölümün sonuna ayrıca o konuyla ilgili pratik kur (uygulamalı
çalışma) niteliğinde olan problemler ve tartışmalar eklenmiştir. Bunlarda gerçek
veya hayali örnek olaylar verilmekte ve öğrenciden o bölümde öğrendiği bilgileri
kullanarak bu olaylardaki problemleri çözmesi veya sorunları tartışması
istenmektedir. Keza bölüm içlerinde veya sonlarında öğrenciye ödevler verilmekte ve bu şekilde öğrenci araştırma ve incelemeye sevk edilmektedir. Yine bazı bölüm sonlarında veya bölüm içlerinde örnek Anayasa Mahkemesi kararları verilmekte öğrenciden bu kararları incelemesi istenmektedir.
Kitaptaki diğer bir yenilik de, her bölümün sonuna çoktan seçmeli test usûlüyle hazırlanmış test sorularının konulmasıdır. Kitapta toplam 351 adet test sorusu vardır. Bu soruları cevaplayarak öğrenciler, o bölümü öğrenip öğrenmediklerini kendi kendilerine sınayabileceklerdir. Dahası bu test soruları, öğrencilerin başta KPSS olmak üzere, hakimlik, kaymakamlık gibi meslek sınavlarına hazırlanmalarına yardımcı olacaktır.
Bu kitap, dördüncü baskısından itibaren, özellikle KPSS, HAKİMLİK ve KAYMAKAMLIK SINAVLARI gibi meslek sınavlarına hazırlanan öğrencilerin ihtiyaçları göz önünde tutularak genişletilmiş ve güncelleştirilmiştir. Bu şekilde, üçüncü baskıda 432 sayfa olan bu kitap, dördüncü baskıda 574 sayfaya ve beşinci baskıda da 686 sayfaya ulaşmıştır. Adı geçen sınavlara hazırlanan öğrencilere yardımcı olabilmek amacıyla pek çok konuda teorik bilgiyi verdikten hemen sonra o konuyla ilgili olarak KPSS, hakimlik ve kaymakamlık sınavlarında sorulan sorulardan örnekler verilmesi ve bu soruların çözümünün açıklanmasıdır. Bu kitabın çeşitli yerlerinde, son üç yılda, KPSS, kaymakamlık, adlî ve idarî yargı hakimlik sınavlarında sorulmuş ve ÖSYM tarafından yayınlanmış bütün anayasa hukuku sorularının çözümleri vardır. |
|
|
KİTABIN BÖLÜMLERİ Bölüm 1: Türk Anayasa Hukukunun Bilgi Kaynakları Bölüm 2: Osmanlı Anayasal Gelişmeleri Bölüm 3: Cumhuriyet Dönemi Anayasal Gelişmeleri Bölüm 4: Temel İlkeler Bölüm 5: Temel Hak ve Hürriyetler Bölüm 6: Siyasi Partiler Bölüm 7: TBMM Üyelerinin Seçimi Bölüm 8: TBMM Üyelerinin Hukukî Statüsü Bölüm 9: TBMM’nin İçyapısı ve Çalışma Düzeni Bölüm 10: Yasama Fonksiyonu Bölüm 11: TBMM’nin Görev ve Yetkileri Bölüm 12: Yürütme Organı Bölüm 13: Cumhurbaşkanı Bölüm 14: Bakanlar Kurulu Bölüm 15: Yürütme Organının Düzenleyici İşlemleri Bölüm 16: Olağanüstü Yönetim Usûlleri Bölüm 17: Yargı Bölüm 18: Anayasa Yargısı Bölüm 19: Anayasanın Değiştirilmesi |
 |
Kitabın örnek olarak bazı bölümlerini HTML okumak için burasını tıklayınız.
PDF olarak okumak için izleyen linkleri tıklayınız:
İçindekiler (Dördüncü Baskı, şubat 2007)(WORD)
Bölüm 1: Türk Anayasa Hukukunun Bilgi Kaynakları [PDF]
Bölüm 2: Osmanlı Anayasal Gelişmeleri [PDF]
Bölüm 3: Cumhuriyet Dönemi Anayasal Gelişmeleri [PDF]
NOT: KİTABIN BÖLÜM SONLARI ÇIKARILMIŞ, 496 SAYFAYA İNDİRİLMİŞ 8. BASKISI ŞUBAT 2010'DA ÇIKTI. 8. Baskı hakkında buraya tıklanıyınız.
ÖNSÖZ (6. Baskı)
Türk Anayasa Hukuku Dersleri başlıklı bu kitap 2000 yılında Bursa’da Ekin Kitabevi Yayınları arasından çıkan 1071 sayfalık Türk Anayasa Hukuku isimli kitabımızın özetidir. Aynı konuda daha fazla bilgi edinmek isteyenler bu ikinci kitaba bakabilirler.
Bu kitapta konuların üniversite birinci sınıf öğrencilerinin anlayabileceği bir açıklıkta anlatılabilmesi için özel çaba sarfedilmiştir.
Bu kitapta bazı yeni yöntemler kullanılmıştır. Her bölümde o konuyla ilgili ayrıntı sayılabilecek bazı bilgiler, metin içinde verilmek yerine, metinden ayrı kutular içinde verilmiştir. Kitapta toplam 188 adet kutu vardır. Keza metin içinde verilen bilgiler, bazı yerlerde ayrıca tablolar hâlinde özetlenmiştir. Aynı şekilde, metin içinde yapılan bazı sınıflandırmalar, şema olarak da gösterilmiştir. Kitabımızda üniversite ders kitaplarında pek rastlanmayan bir yenilik daha vardır: Birçok bölüme o bölümle ilgili resimler konulmuştur.
Kitabımızda başka yenilikler de vardır: Her bölümünün sonuna o bölümün özeti eklenmiştir. Bu özetler sınavlara hazırlanan öğrencilere yararlı olacaktır. Bu özetlerde yer alan maddeler o konunun “püf noktaları”dır.
Kitapta her bölümünün sonuna, daha fazlası için başlığı altında o konuyla ilgili daha fazla bilgi edinmek isteyen öğrencilerin bakabilecekleri kaynaklar verilmiştir. Yine her bölümün sonuna o bölümde verilen bilgilerin hatırlanmasını sağlayacak anahtar terimler sıralanmıştır. Her bölümün sonuna ayrıca o konuyla ilgili pratik kur (uygulamalı çalışma) niteliğinde olan problemler ve tartışmalar eklenmiştir. Bunlarda gerçek veya hayali örnek olaylar verilmekte ve öğrenciden o bölümde öğrendiği bilgileri kullanarak bu olaylardaki problemleri çözmesi veya sorunları tartışması istenmektedir.
Keza bölüm içlerinde veya sonlarında öğrenciye ödevler verilmekte ve bu şekilde öğrenci araştırma ve incelemeye sevk edilmektedir. Yine bazı bölüm sonlarında veya bölüm içlerinde örnek Anayasa Mahkemesi kararları verilmekte öğrenciden bu kararları incelemesi istenmektedir.
Kitaptaki diğer bir yenilik de, her bölümün sonuna çoktan seçmeli test usûlüyle hazırlanmış test sorularının konulmasıdır. Kitapta toplam 351 adet test sorusu vardır. Bu soruları cevaplayarak öğrenciler, o bölümü öğrenip öğrenmediklerini kendi kendilerine sınayabileceklerdir. Dahası bu test soruları, öğrencilerin başta KPSS olmak üzere, hakimlik, kaymakamlık gibi meslek sınavlarına hazırlanmalarına yardımcı olacaktır.
Üçüncü baskıda 432 sayfa olan bu kitap, dördüncü baskıda 574 sayfaya ve beşinci baskı da 654 sayfaya ulaşmıştır. Beşinci baskı, 21 Ekim 2007 tarihli halkoylamasıyla kabul edilen 31 Mayıs 2007 tarih ve 5678 sayılı Anayasa Değişikliği Kanununa göre güncelleştirilmiştir. Kitabın özellikle “Cumhurbaşkanı” başlıklı onüçüncü bölümü büyük ölçüde yeniden yazılmıştır. Keza “Yürütme” başlıklı onikinci bölümde Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilmesinin hükûmet sistemi üzerindeki etkisi tartışılmıştır. Nihayet, Anayasa Mahkemesinin 5 Temmuz 2007 tarih ve E.2007/72, K.2007/68 sayılı kararı göz önünde bulundurularak “Anayasanın Değiştirilmesi” başlıklı ondokuzuncu bölümün en az yarısı tekrar yazılmıştır. Kitap, altıncı baskısında güncelleştirilmiş ve düzeltilmiştir. Altıncı baskı da beşinci baskının tıpkı baskısı değildir. Bütün sayfaların yeniden çıktısı alınmıştır. Pek çok sayfada sayfa numarası değişmese bile değişen cümleler, düzeltilen ifadeler, güncelleştirilen bilgiler vardır.
Dördüncü baskısından itibaren hacminin artmasının başlıca sebebi, KPSS, hakimlik ve kaymakamlık sınavları gibi gibi meslek sınavlarına hazırlanan öğrencilerin ihtiyaçlarına cevap verebilme kaygısıdır. Bu sınavlarda gittikçe artan oranda ayrıntıya kaçan sorular sorulduğu görülmektedir. Biz de bu sınavlardaki genel eğilime paralel olarak, –kişisel olarak lisans eğitimi düzeyindeki ders kitaplarında ayrıntıya kaçan bilgilerin verilmesine karşı olmamıza rağmen–, bu kitabın dördüncü baskısı ve sonraki baskılarda bazı noktalarda ayrıntı olarak görülebilecek bilgiler vermeyi uygun gördük.
Yine dördüncü baskıda bir yenilik de, pek çok konuda teorik bilgiyi verdikten hemen sonra o konuyla ilgili olarak KPSS, hakimlik ve kaymakamlık sınavlarında sorulan sorulardan örnekler vermemiz ve bu soruların çözümünü açıklamamız idi. Beşinci ve altıncı baskılarda da aynı şeyi yaptık ve bu soruların sayısını daha da artırdık. Bu kitabın çeşitli yerlerinde, 2006, 2007, 2008 ve 2009 yıllarında, KPSS, hakimlik ve kaymakamlık sınavlarında sorulmuş 200’den fazla anayasa hukuku sorusunun çözümü vardır. Sınavların tarihleri, isimleri ve soruların internet kaynağı aşağıda 640’ıncı sayfada belirtilmiştir.
Kemal Gözler
PLÂN
“Türk Anayasa Hukuku Dersleri” başlıklı bu kitapta, “anayasa hukukunun genel esasları” konuları değil; münhasıran Türk anayasa hukuku konuları incelenmektedir. “Anayasa hukukunun genel esasları” konuları için yakında çıkacak olan “Anayasa Hukukunun Genel Esasları” başlıklı kitabımıza bakılmalıdır. Bu kitapta önce Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi Türk anayasal gelişmeleri üzerinde duracağız. Sonra 1982 Anayasasına göre Türkiye Cumhuriyetinin temel niteliklerini ve Anayasanın benimsediği temel hak ve hürriyetler sistemini göreceğiz. Daha sonra, 1982 Anayasasına göre devletin temel organlarını incelemeye başlayacağız. Burada yasama, yürütme ve yargı organlarının kuruluşları ile bu organların görev ve yetkilerini göreceğiz. Daha sonra 1982 Anayasasına göre Anayasanın değiştirilmesi usûlünü inceleyeceğiz. Buna göre planımız şu şekilde olacaktır:
Bölüm 1: Türk Anayasa Hukukunun Bilgi Kaynakları
Bölüm 2: Osmanlı Anayasal Gelişmeleri
Bölüm 3: Cumhuriyet Dönemi Anayasal Gelişmeleri
Bölüm 4: Temel İlkeler
Bölüm 5: Temel Hak ve Hürriyetler
Bölüm 6: Siyasi Partiler
Bölüm 7: TBMM Üyelerinin Seçimi
Bölüm 8: TBMM Üyelerinin Hukukî Statüsü
Bölüm 9: TBMM’nin İçyapısı ve Çalışma Düzeni
Bölüm 10: Yasama Fonksiyonu
Bölüm 11: TBMM’nin Görev ve Yetkileri
Bölüm 12: Yürütme Organı
Bölüm 13: Cumhurbaşkanı
Bölüm 14: Bakanlar Kurulu
Bölüm 15: Yürütme Organının Düzenleyici İşlemleri
Bölüm 16: Olağanüstü Yönetim Usûlleri
Bölüm 17: Yargı
Bölüm 18: Anayasa Yargısı
Bölüm 19: Anayasanın Değiştirilmesi
Kitabın örnek olarak bazı bölümlerini HTML okumak için burasını tıklayınız.
PDF olarak okumak için izleyen linkleri tıklayınız:
İçindekiler (Dördüncü Baskı, şubat 2007)(WORD)
Bölüm 1: Türk Anayasa Hukukunun Bilgi Kaynakları [PDF]
Bölüm 2: Osmanlı Anayasal Gelişmeleri [PDF]
Bölüm 3: Cumhuriyet Dönemi Anayasal Gelişmeleri [PDF]
Bölüm 13: Cumhurbaşkanı [HTML] [MS WORD] [PDF]
NOT: KİTABIN BÖLÜM SONLARI ÇIKARILMIŞ, 496 SAYFAYA İNDİRİLMİŞ 8. BASKISI ŞUBAT 2010'DA ÇIKTI. 8. Baskı hakkında buraya tıklanıyınız.
KİTAPLA İLGİLİ OLARAK ÖĞRENCİLERDEN/OKUYUCULARDAN GELEN EMAİLLER için burasını tıklayınız.
TOC \o "1-5"
Bölüm
1
Türk anayasa hukukunun Bİlgİ Kaynakları
I. Mevzuat (Anayasalar, Kanunlar, Kanun Hükmünde Kararnameler, vs.)................................ 1
A. Resmî Kaynaklar.............................................................................................................. 1
B. Özel Kaynaklar................................................................................................................. 3
II. Yargı Kararları........................................................................................................................ 3
A. Anayasa Mahkemesi Kararları......................................................................................... 3
B. Diğer Yüksek Mahkeme Kararları..................................................................................... 6
III. Bilimsel Eserler..................................................................................................................... 6
A. Genel Eserler..................................................................................................................... 6
B. Monografiler..................................................................................................................... 7
C. Makaleler: Dergiler (Süreli Yayınlar)................................................................................ 8
D. Internet Kaynakları........................................................................................................... 8
Kaynak Tarama..................................................................................................................... 9
Daha Fazlası İçin......................................................................................................................... 9
Anahtar Terimler......................................................................................................................... 9
Ödevler...................................................................................................................................... 10
Test........................................................................................................................................... 10
TOC \o "1-5"
Bölüm 2
Osmanlı anayasal Gelİşmelerİ
I. Sened-i İttifak (1808)............................................................................................................. 11
II. Tanzimat Fermanı (1839)..................................................................................................... 13
III. Islahat Fermanı (1856)........................................................................................................ 15
IV. Kanun-u Esasî: Birinci Meşrutiyet (1876)......................................................................... 16
A. Temel İlkeler................................................................................................................... 17
B. Temel Hak ve Hürriyetler............................................................................................... 18
C. Devletin Temel Organları................................................................................................ 18
1. Yasama Organı: Meclis-i Umumî............................................................................... 18
2. Yürütme Organı: Padişah ve Heyet-i Vükela.............................................................. 19
3. Yargı Organı................................................................................................................ 20
V. 1909 Kanun-u Esasî Değişiklikleri (İkinci Meşrutiyet)...................................................... 21
- Osmanlı Anayasal Gelişmeleri Hakkında Genel Bir Değerlendirme.................................. 24
Özet.......................................................................................................................................... 25
Anahtar Terimler....................................................................................................................... 25
Daha Fazlası İçin....................................................................................................................... 25
Ödev.......................................................................................................................................... 26
Test........................................................................................................................................... 26
V
TOC \o "1-5"
Bölüm 3
cumhurİyet Dönemİ anayasal Gelİşmelerİ
I. 1921 Anayasası..................................................................................................................... 28
II. 1924 Anayasası.................................................................................................................... 32
Anayasanın Üstünlüğü........................................................................................................ 33
Anayasanın Katılığı............................................................................................................. 33
Hükümleri............................................................................................................................ 33
Genel Hükümler................................................................................................................... 34
Yasama Organı..................................................................................................................... 34
Yürütme Organı................................................................................................................... 35
Hükûmet Sistemi................................................................................................................. 36
Yargı Organı......................................................................................................................... 37
Temel Hak ve Hürriyetler.................................................................................................... 37
Çok Partili Döneme Geçiş................................................................................................... 38
1924 Anayasasının demokrasi Anlayışı.............................................................................. 39
III. 1961 Anayasası................................................................................................................... 40
A. Olaylar............................................................................................................................ 40
B. 1961 Anayasasının Hükümleri........................................................................................ 42
Genel Esaslar.................................................................................................................. 42
Temel Hak ve Hürriyetler ............................................................................................. 43
Yasama Organı................................................................................................................ 43
Yürütme Organı ............................................................................................................. 44
Yargı Organı ................................................................................................................... 44
C. 1961 Anayasasının Uygulanması.................................................................................... 45
12 Mart Muhtırası......................................................................................................... 45
1971-1973 Anayasa Değişiklikleri ................................................................................ 46
IV. 1982 Anayasasının Hazırlanması........................................................................................ 47
1961 ve 1982 Anayasalarının Hazırlanışları Bakımından Karşılaştırılması......................... 49
1. Benzerlikleri............................................................................................................... 49
2. Farklılıkları................................................................................................................. 49
1982 Anayasasının Başlıca Özellikleri................................................................................ 50
1982 Anayasasında Yapılan Değişiklikler........................................................................... 52
Özet.......................................................................................................................................... 52
Daha Fazlası İçin....................................................................................................................... 53
Anahtar Terimler....................................................................................................................... 54
Ödev.......................................................................................................................................... 54
Test........................................................................................................................................... 55
TOC \o "1-5"
Bölüm 4
Temel İlkeler
I. Cumhuriyetçilik İlkesi........................................................................................................... 57
A. Dar Anlamda Tanım: Cumhuriyet Monarşinin Tersidir................................................. 58
B. Geniş Anlamda Tanım: “Cumhuriyet=Demokrasi”........................................................ 58
Hangi Anlayış Doğru? Ampirik Veriler............................................................................... 58
Sonuç................................................................................................................................... 59
II. Üniter Devlet ilkesi.............................................................................................................. 60
A. Genel Olarak Üniter Devlet Kavramı............................................................................. 60
B. Türkiye Devletinin Üniter Niteliği.................................................................................. 61
1. Ülkenin Bölünmez Bütünlüğü.................................................................................... 61
2. Milletin Bölünmez Bütünlüğü.................................................................................... 62
III. İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi.................................................................................. 64
IV. Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet.................................................................................. 65
A. Millet Kavramı............................................................................................................... 65
1. Objektif Millet Anlayışı............................................................................................. 66
2. Sübjektif Millet Anlayışı............................................................................................ 66
B. Atatürk’ün Milliyetçilik Anlayışı Nedir?....................................................................... 68
1. Atatürk’ün Yazılarında............................................................................................... 68
2. Anayasada.................................................................................................................. 69
V. Demokratik Devlet İlkesi..................................................................................................... 70
A. Demokrasi Nedir?........................................................................................................... 70
1. Normatif Demokrasi Teorisi...................................................................................... 70
2. Ampirik Demokrasi Teorisi....................................................................................... 71
B. 1982 Anayasasına Göre Demokratik Devlet.................................................................. 73
VI. Lâik Devlet ilkesi................................................................................................................ 74
A. Din Hürriyeti.................................................................................................................. 75
1. İnanç Hürriyeti........................................................................................................... 75
2. İbadet Hürrieti............................................................................................................ 75
B. Din ve Devlet İşlerinin Ayrılığı....................................................................................... 77
1. Devletin Resmî Bir Dini Olmamalıdır........................................................................ 77
2. Devlet Bütün Dinler Karşısında Tarafsız Olmalıdır................................................... 77
3. Devlet Bütün Din Mensuplarına Eşit Davranmalıdır................................................. 78
4. Din Kurumları ile Devlet kurumları Birbirinden Ayrı Olmalıdır................................ 79
5. Hukuk Kuralları Din Kurallarına Uymak Zorunda Olmamalıdır................................ 79
C. Laikliğin Korunması........................................................................................................ 81
1. Din Hürriyetinin Kötüye Kullanılması Yasağı........................................................... 81
2. Siyasî Partiler Bakımından Laiklik İlkesi.................................................................... 81
3. İnkılap Kanunlarının Korunması................................................................................ 81
4. Çeşitli Kanunlarla Laiklik İlkesinin Korunması.......................................................... 79
VII. Sosyal Devlet İlkesi........................................................................................................... 83
A. Genel Olarak Sosyal Devlet Anlayışı............................................................................. 83
1. Tanım......................................................................................................................... 83
2. Tarihsel Gelişim: Jandarma Devletten Sosyal Devlete............................................... 83
3. Anayasalarımızda....................................................................................................... 84
4. Sosyal Devlet - Devletçilik......................................................................................... 84
5. Sosyal Devletin Hürriyet Anlayışı: "Özgürleştirme"................................................. 84
B. Sosyal Devleti Gerçekleştirmeye Yönelik Tedbirler....................................................... 84
1. Herkese İnsan Onuruna Yaraşan Asgarî Bir Yaşam Düzeyi
Sağlamaya
Yönelik Tedbirler: Sosyal Haklar (Çalışma, Adil Ücret, Soysal Güvenlik, Konut,
sağlık, Eğitim, vs) 84
.... Sosyal Hakların Snırı................................................................................................. 87
2. Gelir ve Servet Farklılıklarının Azaltılmasına Yönelik Tedbirler................................ 88
a)Vergi Politikaları..................................................................................................... 88
b) Sosyal Amaçlı Kamulaştırmalar............................................................................ 88
c) Toprak Reformu................................................................................................... 89
d) Devletleştirme....................................................................................................... 89
e) Planlama................................................................................................................ 89
3. Özel Olarak Korunması Gereken Kimseler................................................................ 87
4. Sosyal Devletin Gerçekleşmesinde Sendikal Hakların Önemi.................................... 87
VIII. Hukuk Devleti.................................................................................................................. 92
A. Hukuk Devletinin Genel Gerekleri................................................................................. 93
1. Yasama Organı Hukuka Bağlı Olmalıdır..................................................................... 93
2. Yürütme Organı Hukuka Bağlı Olmalıdır................................................................... 93
3. Yargı Organı Hukuka Bağlı Olmalıdır......................................................................... 94
B. Hukuk Devletinin Özel Gerekleri................................................................................... 94
1. İdarenin Bütün Eylem ve İşlemleri Yargı Denetimine Tâbi Olmalıdır........................ 94
2. Hakimler Bağımsız ve Teminatlı Olmalıdır................................................................ 96
3. İdarenin Faaliyetleri Önceden Bilinebilir Olmalıdır.................................................... 96
4. Hukukî Güvenlik İlkesi ve Geçmişe Etki Yasağı........................................................ 96
5. İdarenin Malî Sorumluluğu Mevcut Olmalıdır........................................................... 96
IX. Toplumun Huzuru, Millî Daşanışma ve Adalet İlkeleri..................................................... 98
X. Başlangıçta Belirtilen Temel İlkeler ..................................................................................... 98
Başlangıç ve Başlangıcın Hukukî Değeri.............................................................................. 98
Başlangıçta Belirtilen İlkeler................................................................................................ 99
Başlangıçta Belirtilen İlkeler Değiştirilebilir mi?................................................................ 100
XI. Millî Egemenlik İlkesi....................................................................................................... 101
A. Tanımı........................................................................................................................... 101
1. Millet Kavramı......................................................................................................... 101
2. Egemenlik Kavramı................................................................................................... 102
Egemenliğin Aslilik ve Sınırsızlık Özellikleri ve Bu
Özellikler Bakımından
Çeşitli Devlet
Yetkileri.......................................................................................
103
B. Egemenliği Millet Adına Kullanan Organlar.................................................................. 102
C. Egemenliğin Kullanılmasında Sınırlar............................................................................ 104
XII. Eşitlik İlkesi..................................................................................................................... 104
Niteliği............................................................................................................................... 108
Muhatabı........................................................................................................................... 108
Çeşitleri.............................................................................................................................. 109
1. Mutlak Eşitlik.......................................................................................................... 109
2. Nispi Eşitlik............................................................................................................. 109
Pozitif Ayrımcılık........................................................................................................ 110
XIII. Anayasanın Bağlayıcılığı ve Üstünlüğü.......................................................................... 107
A. Anayasanın Bağlayıcılığı............................................................................................... 111
B. Anayasanın Üstünlüğü.................................................................................................. 113
XIV. Devletin Resmî Dili, Bayrağı, Millî Marşı, Başkenti..................................................... 109
A. Devletin Resmi Dili...................................................................................................... 113
B. Devletin Bayrağı........................................................................................................... 115
C. Milli Marş..................................................................................................................... 116
D. Devletin Başkenti......................................................................................................... 116
XV. Devletin Temel Amaç ve Görevleri................................................................................. 117
XVI. Değiştirilebilecek ve Değiştirelemeyecek İlkeler............................................................ 118
Özet........................................................................................................................................ 119
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 120
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 121
Ödev........................................................................................................................................ 121
Test......................................................................................................................................... 122
TOC \o "1-5"
Bölüm 5
Temel Hak ve Hürrİyetler
I. Kavramlar (Hürriyet, Hak, Hürriet-Hak Ayrımı)................................................................ 124
II. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması..................................................................... 126
A. Jellinek’in Sınıflandırması............................................................................................. 126
1. Negatif Statü Hakları................................................................................................ 126
2. Pozitif Statü Hakları................................................................................................. 127
3. Aktif Statü Hakları................................................................................................... 127
B. 1982 Anayasasının Sınıflandırması............................................................................... 128
1. Kişinin Hakları ve Ödevleri...................................................................................... 128
2. Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler................................................................... 129
3. Siyasî Haklar ve Ödevler.......................................................................................... 130
III. 1982 Anayasasının Temel Hak ve Hürriyetler Konusundaki Temel Yaklaşımı............... 131
1. Tabiî Hak Anlayışı mı, Pozitivist Anlayış mı? ............................................................ 131
2. İnsan Haklarına Dayalı Devlet-İnsan Haklarına Saygılı Devlet..................................... 132
3. İnsan Haklarına Sayfı Toplumun huzuru, milli Dayanışma ve
Adelit Anlayışı ile
Çerçevelendirilmiş
midir?..............................................................................................
132
4. Hak - Ödev İlişkisi......................................................................................................... 132
5. Hürriyet - Otorite Dengesi............................................................................................ 133
IV. Temel Hak ve Hürriyetlerin Süjeleri................................................................................. 133
1. İnsanlar (=Herkes, Kimse)............................................................................................. 134
2. Vatandaşlar.................................................................................................................... 134
3. Belli Kategoriler............................................................................................................. 135
4. Yabancıların Durumu..................................................................................................... 135
V. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılamaması....................................................... 136
VI. Olağan Dönemlerde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması Sistemi...................... 138
1. Sınırlama Kanunla Yapılmalıdır................................................................................ 140
2. Sınırlama Anayasanın İlgili Maddesinde Belirtilen Sebeplere Dayanmalıdır........... 140
3. Sınırlama Anayasanın Sözüne ve Ruhuna Uygun Olmalıdır.................................... 142
4. Sınırlama Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmalıdır................ 144
5. Sınırlama Temel Hak ve Hürriyetlerin Özlerine Dokunmamalıdır........................... 144
6. Sınırlama Lâik Cumhuriyetin Gereklerine Aykırı Olmamalıdır................................ 146
7. Ölçülülük İlkesine Uyulmalıdır................................................................................ 147
VII. Olağanüstü Hal Rejimlerinde Temel Hak ve Hürriyetlerin
Sınırlandırılması
(Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının
Durdurulması)........................................... 149
1. Savaş, Seferberlik, Sıkıyönetim veya Olağanüstü Hallerden
Biri Mevcut
Olmalıdır..................................................................................................................
151
2. Milletlerarası Hukuktan Doğan Yükümlülüklerin İhlâl Edilmemelidir.................... 151
3. Ölçülülük İlkesine Uyulmalıdır................................................................................ 151
4. Çekirdek Alana Dokunma Yasağı............................................................................. 152
VIII. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasında Sistemler................................................. 153
1. İzin Usûlü................................................................................................................. 153
2. Bildirim Usûlü.......................................................................................................... 154
3. Serbestlik Usûlü ...................................................................................................... 154
IX. Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması........................................................................... 155
A. İç Koruma..................................................................................................................... 155
1. Yasama Organına Karşı Koruma.............................................................................. 155
2. Yürütme Organına (İdareye) Karşı Koruma............................................................. 156
a) Teşriî Başvuru Yoluyla Temel Hak ve Hürriyetlerin
Korunması
(=Dilekçe
Hakkı)...............................................................................................
157
.... aa) Bilgi Edinme Başvurusu............................................................................... 157
.... bb) İstitaf Başvurusu......................................................................................... 158
.... cc) Hiyerarşik Başvuru...................................................................................... 158
.... dd) Vesayet Başvurusu...................................................................................... 158
.... ee) Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına Başvuru......................................... 159
.... ff) İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarını Başvuru.................................................. 160
.... - İdarî Başvuru Yollarıyla Korumanın Yetersizliği............................................ 160
c) Kamu Denetciliği Kurumuna Başvurma Yoluyla Hürriyetlerin Korunması....... 161
d) Yargısal Başvuru (=Dava) Yoluyla Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması..... 162
.... aa) Anayasa Yargısına Başvuru Yolu................................................................. 162
.... bb) İdari Yargıya Başvuru Yolu......................................................................... 162
.... cc) Adli Yargıya Başvuru Yolu.......................................................................... 163
3. Özel Kişilere Karşı Koruma..................................................................................... 164
a) Özel Hukuk Yolları: Hukuk Davası Yoluyla...................................................... 164
b) Ceza Hukuku Yolları.......................................................................................... 164
Temel Hak ve Hürriyetlerin Yargı Yoluyla Korunmasında
Yargısal
Güvencelerin
Önemi................................................................................................
165
B. Uluslararası Koruma..................................................................................................... 166
1. Birleşmiş Milletler çerçevesinde İnsan Haklarının Korunması................................. 167
2. Avrupa Konseyi Çerçevesinde İnsan Haklarının Korunması:
Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi...................................... 168
a) Sözleşmenin Kapsamı (Koruduğu Haklar).......................................................... 168
b) AİHS'nin Kurduğu Organ: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi .......................... 169
c) Koruma Usûlü..................................................................................................... 170
.... aa) Devlet Başvurusu ........................................................................................ 170
.... bb) Bireysel Başvuru ........................................................................................ 170
d) Bireysel Başvuru Usûlünün İncelenmesi............................................................ 171
.... aa) Usûl Bakımından İnceleme .......................................................................... 171
.... bb) Esas Bakımından İnceleme .......................................................................... 172
e) AİHM Kararları (Bağlayıcılığı, İcrası)................................................................ 173
... AİHS'nin Kararları Nedeniyle Yeniden Yargılanma........................................... 173
EK-1: ÇEŞİTLİ TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER.................................................... 174-190
TOC \o "1-4" \u A. Kişinin Hakları ve Ödevleri.......................................................................................... 174
1. Kişi Dokunulmazlığı (m.17)..................................................................................... 174
2. Zorla Çalıştırma Yasağı (m.18)................................................................................. 174
3. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği (m.19).......................................................................... 175
4. Özel Hayatın Gizliliği (m.20)................................................................................... 176
5. Konut Dokunulmazlığı (m.21)................................................................................. 177
6. Haberleşme Hürriyeti (m.22)................................................................................... 177
7. Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti (m.23)..................................................................... 178
8. Din, Vicdan ve İbadet Hürriyeti (m.24)................................................................... 178
9. Düşünce ve Kanaat Hürriyeti (m.25)....................................................................... 179
10. Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti (m.26).................................................. 179
11. Bilim ve Sanat Hürriyeti (m.27)............................................................................. 180
12. Basın Hürriyeti (m.28)........................................................................................... 180
13. Süreli ve Süresiz Yayın Hakkı (m.29).................................................................... 180
14. Dernek Kurma Hürriyeti (m.33)............................................................................ 180
15. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkı (m.34)...................................... 181
16. Mülkiyet Hakkı (m.35).......................................................................................... 181
17. Hak Arama Hürriyeti (m.36).................................................................................. 181
18. Kanunî Hâkim Güvencesi (m.37)........................................................................... 182
19. Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar (m.38).................................................................... 182
20. İspat Hakkı (m.39)................................................................................................. 183
21. Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması (m.40)..................................................... 183
B. Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler........................................................................ 183
1. Çalışma, Sözleşme ve Özel Teşebbüs Kurma Hürriyeti (m.48)............................... 183
2. Çalışma Hakkı ve Ödevi (m.49)............................................................................... 184
3. Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı (m.50)............................................................. 184
4. Sendika Kurma Hakkı (m.51)................................................................................... 184
5. Grev Hakkı ve Lokavt (m.54).................................................................................. 184
C. Siyasî Haklar ve Ödevler............................................................................................... 186
1. Vatandaşlık Hakkı (m.66)......................................................................................... 186
3. Parti Kurma, Partilere Girme ve Partilerden Ayrılma Hakkı (m.68)........................ 187
4. Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı(m.70).................................................................. 187
5. Vatan Hizmeti Hakkı (m.72).................................................................................... 187
6. Vergi Ödevi (m.73)................................................................................................... 187
7. Dilekçe Hakkı........................................................................................................... 187
EK-2: TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER ALANINDA İLKLER....................................... 188
1. İlk Defa 1839 Tanzimat Fermanıyla Tanınan Haklar ve İlkeler.................................... 188
2. İlk Defa 1856 Islahat Fermanı Tarafından Tanınan Haklar ve İlkeler ........................... 188
3. İlk Defa 1876 Kanun-u Esasîsi Tarafından tanınan haklar ve İlkeler............................. 188
4. İlk Defa 1909 Kanun-u Esasî Değişiklikleriyle Tanınan Haklar ve İlkeler ................... 188
5. İlk Defa 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu Tarafından Tanınan Haklar ve İlkeler.......... 189
6. İlk Defa 1924 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu Tarafından Tanınan Haklar ve İlkeler ......... 189
7. İlk Defa 1961 Anayasası Tarafından Tanınan Haklar ve İlkeler ................................... 189
8. İlk Defa 1961 Anayasasının 1971 Değişiklerinde Getirilen İlke.................................... 189
9. İlk Defa 1982 Anayasası Tarafından Tanınan Haklar ve İlkeler.................................... 189
10. İlk Defa 1982 Anayasasının 2001 Değişiklikleriyle Tanınan Haklar ve İlkeler........... 189
Özet........................................................................................................................................ 190
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 192
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 192
Tartışma.................................................................................................................................. 193
Ödev........................................................................................................................................ 195
Problemler............................................................................................................................... 197
Test......................................................................................................................................... 198
Bölüm 6
SİYASî PArtiler
TOC \o "1-4" \h \z \u I. Genel Olarak205
II. Siyasî Partilerin Hukukî Niteliği206
III. Siyasî Partilerin Kurulması ve Parti Üyeliği
IV. Siyasî Partilerin Finansmanı ve Mali Denetim
C. Siyasî Partilerin ve Adayların Seçim Harcamalarının Sınırlandırılması
D. Siyasî Partilerin Mali Denetimi
V. Siyasî PartilerE İlişkin Yasaklar ve Sınırlamalar
A. Siyasî Partilerin Amaçlarına İlişkin Yasaklar (m.68/4)
B. Siyasî Partilerin Örgütlenmelerine İlişkin Yasaklar
C. Siyasî Partilerin çalışmalarına İlişkin Yasaklar
VI. Siyasî Partilerin Kapatılması
B. Kapatma Sebepleri ve Şartları
1. Siyasî Partilerin Tüzük ve Programlarının Anayasa, m.68/4’e Aykırı Olması
2. Siyasî Partilerin Eylemlerinin Anayasa, m.68/4’e Aykırı Olması:
Odak Haline Gelme Şartı
3. Siyasî Partilerin Yabancılardan Yardım Alması
4. Diğer Kapatma Sebepleri: Kapatma Sebeplerinde Sınırlılık Sorunu
C. Parti Kapatma Davalarında Usûl
D. Kapatma Davası Sonucunda verilebilecek kararlar
3. Partinin Devlet Yardımından Kısmen veya Tamamen Yoksun
Bırakılması Kararı
VIII. Devlet Yardımından Yoksun Bıraktırma Davası
VIII. Partilerin Kapatılmasında AİHM’nin Denetimi
Özet........................................................................................................................................ 234
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 236
Ödevler.................................................................................................................................... 236
Problemler............................................................................................................................... 236
Test......................................................................................................................................... 236
TOC \o "1-5"
Bölüm 7
TBMM Üyelerİnİn Seçİmİ
I. Milletvekili Seçilme Yeterliliği............................................................................................. 242
A. Milletvekili Seçilme Yeterliliğinin Şartları..................................................................... 243
B. Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları Konusunda Yüksek
Seçim
Kurulunun
Denetimi.....................................................................................................
246
II. Seçimlerin Başlangıcı.......................................................................................................... 248
1. Seçim Döneminin Sona Ermesi...................................................................................... 248
2. Meclisin Erken seçim kararı Alması.............................................................................. 248
3. TBMM Seçimlerinin Cumhurbaşkanınca Yenilenmesi (Fesih)..................................... 249
III. Seçimlerin Geriye Bırakılması (Ertelenmesi)..................................................................... 250
IV. Ara Seçimler...................................................................................................................... 251
V. Seçimlerin Genel Yönetim ve Denetimi: Yüksek Seçim Kurulu......................................... 252
VI. Seçmen Olabilmenin Şartları (Seçme Yeterliliği)................................................................ 254
VII. Seçim İlkeleri.................................................................................................................... 255
1. Seçimlerin Serbestliği İlkesi ........................................................................................... 255
2. Genel Oy İlkesi.............................................................................................................. 256
3. Eşit Oy İlkesi ................................................................................................................ 256
4. Tek Dereceli Seçim İlkesi .............................................................................................. 256
5. Gizli Oy İlkesi .............................................................................................................. 257
6. Açık Sayım ve Döküm İlkesi ........................................................................................ 257
7. Seçimlerin Yargı Organlarının Yönetimi ve Denetimi Altında Yapılması İlkesi ............ 258
VIII. Seçim Çevreleri............................................................................................................... 259
IX. Adaylık............................................................................................................................. 259
A. Bağımsız Adaylık ........................................................................................................ 259
B. Parti Listesinden Adaylık............................................................................................. 259
.... Siyasi Partilerin Seçime Katılması ............................................................................... 260
X. Seçim Takvimi.................................................................................................................... 261
XI. Seçim Sistemi.................................................................................................................... 261
Genel Olarak Seçim Sistemleri .......................................................................................... 261
1. Nispî Temsil Sistemi - d'Hondt Usulü.......................................................................... 263
2. Yüzde 10'luk Ulusal Baraj............................................................................................. 263
3. Temsilde Adalet ve Yönetimde İstikrar İlkeleri............................................................. 264
4. Seçim Kanunlarının Uygulanma Tarihi.......................................................................... 264
5. Yürürlükten Kaldırılan Düzenlemeler............................................................................ 265
a) Tercihli Oy............................................................................................................... 265
b) Seçim Çevresi Barajı................................................................................................. 266
c) Kontenjan Adaylığı.................................................................................................. 266
d) Tüdkiye Milletvekilliği (Ülke Seçim Çevresi Milletvekilliği).................................. 266
Özet........................................................................................................................................ 267
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 268
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 268
Tartışma.................................................................................................................................. 268
Problemler............................................................................................................................... 268
Test......................................................................................................................................... 269
TOC \o "1-5"
Bölüm 8
TBMM Üyelerİnİn Hukukî Statüsü
I. Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması.................................................................................... 270
II. Milletvekilliğinin Sona Ermesi............................................................................................ 271
III. Milletvekilliğinin Düşmesi................................................................................................ 271
A. Düşme Halleri............................................................................................................... 271
1. İstifa ........................................................................................................................ 271
2. Kesin Hüküm Giyme ............................................................................................. 272
3. Kısıtlama Kararı ...................................................................................................... 272
4. Milletvekilliğiyle Bağdaşmayan Bir Görev veya Hizmeti Sürdürmede Israr ......... 272
5. Devamsızlık ............................................................................................................ 273
6. Partisinin Temelli Kapatılmasına Beyan ve Eylemleriyle Sebep Olma.................... 273
7. Cumhurbaşkanı Seçilme............................................................................................ 273
B. Düşme Kararının Yargısal Denetimi.............................................................................. 274
IV. Milletin Temsili İlkesi....................................................................................................... 275
V. Andiçme............................................................................................................................. 276
VI. Milletvekilliğiyle Bağdaşmayan İşler................................................................................ 276
VII. Yasama Bağışıklığı........................................................................................................... 278
A. Yasama Sorumsuzluğu.................................................................................................. 278
Tanımı, Amacı.............................................................................................................. 278
Şartları.......................................................................................................................... 279
Niteliği.......................................................................................................................... 280
B. Yasama Dokunulmazlığı................................................................................................ 281
Tanımı, Amacı.............................................................................................................. 281
Kapsamı....................................................................................................................... 281
İstisnaları...................................................................................................................... 282
Yasama Dokinilmazlığının Kaldırılması........................................................................ 282
Nispi Niteliği................................................................................................................ 285
VIII. Milletvekillerinin Malî Statüsü...................................................................................... 287
Özet........................................................................................................................................ 288
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 289
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 289
Tartışma.................................................................................................................................. 289
Problemler............................................................................................................................... 289
Tartışma.................................................................................................................................. 290
Test......................................................................................................................................... 290
TOC \o "1-5"
Bölüm 9
TBMM'nin İç Yapısı ve Çalışma Düzenİ
I. İçtüzük................................................................................................................................. 292
II. TBMM'nin İç Yapısı......................................................................................................... 292
1. Başkanlık Divanı............................................................................................................ 295
Kuruluşu....................................................................................................................... 295
Meclis Başkanının Seçimi............................................................................................. 295
Başkan ve Başkanvekillerinin Tarafsızlığı İlkesi.......................................................... 296
Başkanlık Divanının Görev Süresi................................................................................ 297
Geçici Başkan............................................................................................................... 297
Meclis Başkanının Görev ve Yetkileri.......................................................................... 297
2. Siyasî Parti Grupları...................................................................................................... 298
3. Danışma Kurulu............................................................................................................. 299
4. Komisyonlar.................................................................................................................. 300
III. TBMM'nin Çalışma Düzeni............................................................................................. 302
1. Parlâmentonun Sürekliliği İlkesi..................................................................................... 302
2. Zaman Birimleri............................................................................................................. 303
a) Yasama Dönemi........................................................................................................ 303
b) Yasama Yılı.............................................................................................................. 304
c) Birleşim.................................................................................................................... 304
d) Oturum .................................................................................................................... 304
3. Toplanma, Tatil, Ara Verme ve Olağanüstü Toplantı................................................... 305
4. Toplantı Yetersayısı...................................................................................................... 306
5. Karar Yetersayısı .......................................................................................................... 307
Minimum Sayılar ......................................................................................................... 310
6. Oylama Usûlleri............................................................................................................. 291
a) İşaretle Oylama........................................................................................................ 311
b) Açık Oylama............................................................................................................ 312
c) Gizli Oylama............................................................................................................ 313
7. Meclis Görüşmeleri....................................................................................................... 315
Özet........................................................................................................................................ 316
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 317
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 317
Tartışma.................................................................................................................................. 317
Problemler............................................................................................................................... 318
Tartışma.................................................................................................................................. 318
Test......................................................................................................................................... 318
TOC \o "1-5"
Bölüm 10
Yasama Fonksİyonu, Yasama Yetkİsİ ve Yasama İşlemlerİ
I. Yasama Fonksiyonu............................................................................................................ 320
A. Maddî Kriter................................................................................................................. 320
B. Şeklî ve Organik Kriter.................................................................................................. 321
Hangisi Doğru?.................................................................................................................. 321
1982 Anayasasına Göre Yasama Fonksiyonunun Tanımı................................................. 322
II. Yasama Yetkisi................................................................................................................... 323
A. Yasama Yetkisinin Tanımı ve Kapsamı........................................................................ 323
B. Yasama Yetkisinin Özellikleri....................................................................................... 323
1. Yasama Yetkisinin Genelliği..................................................................................... 323
2. Yasama Yetkisinin Aslîliği........................................................................................ 326
3. Yasama Yetkisinin Devredilmezliği.......................................................................... 327
III. Yasama İşlemleri: Parlâmento Kararı ve Kanun................................................................ 328
.... Kanun-Parlamento Kararı............................................................................................. 329
A. Parlâmento Kararları..................................................................................................... 331
1. Tanımı...................................................................................................................... 331
2. Parlâmento Kararları Çeşitleri.................................................................................. 332
3. Parlâmento Kararlarının Kabulü ve Yayımlanması Usûlü........................................ 334
4. Üç İstisna Dışında Parlâmento Kararları Anayasa Mahkemesinin Tâbi Değildir.... 335
5. Parlâmento Kararlarının Denetlenemeyeceği Kuralının
Anayasa Mahkemesi
Tarafından Aşılması: “İçtüzük Düzenlemesi Niteliğindeki Diğer Meclis Kararları”
İçtihadı 336
II. Kanun................................................................................................................................. 338
Özet................................................................................................................................... 338
Daha Fazlası İçin............................................................................................................... 339
Anahtar Terimler............................................................................................................... 340
Tartışma............................................................................................................................. 340
Test.................................................................................................................................... 341
TOC \o "1-5"
Bölüm
11
TBMM'nİn Görev ve Yetkİlerİ
I. Kanun Koymak................................................................................................................... 344
A. Öneri ............................................................................................................................ 344
B. Görüşme ....................................................................................................................... 346
1. Komisyonda Görüşme............................................................................................. 346
2. Genel Kurulda Görüşme Safhası.............................................................................. 346
C. Kabul ............................................................................................................................ 348
D. Yayım .......................................................................................................................... 348
Cumhurbaşkanının geri Gönderme Yetkisi................................................................... 349
Kısmen Uygun bulmama Meselesi............................................................................... 350
E. Kanunların Yürürlüğe Girmesi....................................................................................... 352
II. Hükûmeti Denetlemek........................................................................................................ 353
A. Soru .............................................................................................................................. 354
B. Genel Görüşme .......................................................................................................... 355
C. Meclis Araştırması........................................................................................................ 356
D. Meclis Soruşturması..................................................................................................... 357
E. Gensoru......................................................................................................................... 359
III. Bakanlar Kuruluna KHK Çıkarma Yetkisi Vermek (Yetki Kanunu)................................ 364
IV. Bütçe ve Kesin Hesap Kanun Tasarılarını Görüşmek ve Kabul Etmek............................ 364
1. Bütçe Kanunu................................................................................................................ 364
2. Kesin Hesap Kanunu..................................................................................................... 367
V. Para Basılmasına Karar Vermek......................................................................................... 367
VI. Savaş İlânına Karar Vermek.............................................................................................. 368
Türk Silahlı Kuvvetlerinin Yabancı Ülkelere Gönderilmesine veya Yabancı Silahlı Kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına İzin Verme Yetkisi 368
VII. Milletlerarası Andlaşmaların Onaylanmasını Uygun Bulmak......................................... 369
A. Onaylanması İçin Kanunla Uygun Bulunması Gereken Andlaşmalar.......................... 370
B. Onaylanması İçin Kanunla Uygun Bulunmaları Gerekmeyen Andlaşmalar................. 372
Ek Sorun 1: Milletlerarası Andlaşmaların Türk Normlar Hiyerarşindeki Yeri............. 374
Temel Hak ve Hürriyetlere İlişkin Milletlerarası Andlaşmaların Değeri................. 374
Ek Sorun 2: Milletlerarası Andlaşmaların Anayasaya Uygunluk
Denetimi Yapılabilir
mi?..........................................................................................
376
VIII. Genel ve Özel Af İlânına Karar Vermek......................................................................... 377
IX. TBMM’nin Diğer Görev ve Yetkileri.............................................................................. 379
- Anayasada Belirtilenler dışında TBMM'ye Kanunla Başka Görev
ve Yetkiler
Verilebilir mi?
...............................................................................................................
380
Özet........................................................................................................................................ 381
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 384
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 384
Problemler............................................................................................................................... 385
Tartışma.................................................................................................................................. 387
Test......................................................................................................................................... 387
TOC \o "1-5" \h \z \u
Bölüm 12
YÜRÜTME
A. Yürütme Organının Diğer Devlet Organlarından Ayrılması
2. T.C. İdari Teşkilatına Hâkim Olan İlkeler
b) Merkezden Yönetim ve Yerinden yönetim İlkeleri............................................. 396
D. 1982 Anayasasının Kurduğu Hükümet Sisteminin Niteliği
.... Hükûmet Sistemleri..................................................................................................... 397
.... Başkanlık Sistemi ..................................................................................................... 398
.... Parlâmenter Hûkümet Sistemi ................................................................................. 400
E. 1982 Anayasasında yürütme Organının Güçlendirilmesi Eğilimi
A. Yürütme Fonksiyonunun Tanımı ve Diğer Devlet Fonksiyonlarından Ayrılması
B. Yürütme Fonksiyonunun Özellikleri
1. Kanuna Dayanma: Yürütme Fonksiyonunun (Yetkisinin)
“Secundum Legem” Niteliği
2. Kanuna Aykırı Olmama: Yürütme Fonksiyonunun (Yetkisinin)
“Intra Legem” Niteliği
C. Yürütme Fonksiyonunun (Yetkisinin) Alanı
Yürütme Organının Bir “Mahfuz Alanı” Var mı?
TOC \o "1-5"
Bölüm 13
Cumhurbaşkanı
I. Cumhurbaşkanının Seçimi.................................................................................................... 421
Seçilme Yeterliliği............................................................................................................... 421
Seçme Yetkisi..................................................................................................................... 422
Seçim Usûlü....................................................................................................................... 422
Görev Süresi...................................................................................................................... 422
Andiçme............................................................................................................................. 423
21 Ekim 2007 Tarihli Halkoylamasıyla Onaylanan Anayasa Değişikliğinden Önce Cumhurbaşkanının Seçilmesi Usûlü 423
II. Cumhurbaşkanlığı Görevini Sona Erdiren Haller................................................................ 424
III. Cumhurbaşkanına Vekâlet................................................................................................. 426
IV. Cumhurbaşkanının Tarafsızlığı......................................................................................... 427
V. Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri............................................................................... 429
1. Cumhurbaşkanının Yasama ile İlgili Görev ve Yetkileri................................................. 429
2. Cumhurbaşkanının Yürütme ile İlgili Görev ve Yetkileri............................................... 429
3. Cumhurbaşkanının Yargı ile İlgili Olan Görev ve Yetkileri............................................ 430
Cumhurbaşkanının Tek Başına Yapacağı İşlemler Sorunu................................................. 431
- Cumhurbaşkanı Kararnameleri İmzalamak Zorunda mıdır?....................................... 435
V. Cumhurbaşkanının Sorumluluğu ve Sorumsuzluğu............................................................ 435
A. Cumhurbaşkanının Siyasî Sorumsuzluğu...................................................................... 435
B. Cumhurbaşkanının Cezaî Sorumluluğu......................................................................... 436
1. Cumhurbaşkanının Kişisel Suçlarından Dolayı Cezaî Sorumluluğu......................... 437
2. Cumhurbaşkanının Göreviyle İlgili Suçlarından Dolayı Cezaî Sorumluluğu............ 437
C. Cumhurbaşkanının Hukukî Sorumluluğu...................................................................... 439
1. Cumhurbaşkanının Göreviyle İlgili Eylem ve İşlemlerinden Dolayı Hukukî Sorumluluğu 440
2. Cumhurbaşkanının Kişisel Eylem ve İşlemlerinden Dolayı Hukukî Sorumluluğu.. 440
VI. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği................................................................................. 441
VII. Devlet Denetleme Kurulu................................................................................................ 442
Özet........................................................................................................................................ 443
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 444
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 444
Problemler............................................................................................................................... 444
Test......................................................................................................................................... 445
TOC \o "1-5"
Bölüm 14
Bakanlar Kurulu (başbakan ve bakanlar)
I. Bakanlar Kurulu (Hükûmet)................................................................................................ 448
A. Bakanlar Kurulunun Kuruluşu...................................................................................... 449
B. Bakanlar Kurulunun Görevinin Sona Ermesi................................................................ 451
C. Bakanlar Kurulunun Görev ve Yetkileri........................................................................ 454
D. Bakanlar Kurulunun Sorumluluğu................................................................................. 456
E. Geçici Bakanlar Kurulu................................................................................................. 456
II. Başbakan............................................................................................................................ 457
III. Bakanlar............................................................................................................................ 459
A. Bakanların Göreve Atanması........................................................................................ 459
B. Bakanların Görevlerinin Sona Ermesi............................................................................ 460
C. Bakanların Görev ve Yetkileri....................................................................................... 461
D. Bakanların Sorumlulukları............................................................................................. 461
1. Siyasî Sorumluluk..................................................................................................... 462
2. Cezaî Sorumluluk..................................................................................................... 462
a) Bakanların Kişisel Suçlarından Dolayı Cezaî Sorumluluğu................................. 463
b) Bakanların Görevleriyle İlgili Suçlarından Dolayı Cezaî Sorumluluğu................ 463
3. Bakanların Hukukî Sorumluluğu............................................................................... 464
a) Bakanların Kişisel Eylem ve İşlemlerinden Kaynaklanan Hukukî Sorumluluğu. 464
b) Bakanların Görevleriyle İlgili İşlemlerinden Dolayı Hukukî Sorumluluğu......... 464
EK: Millî Güvenlik Kurulu ve Türk Silahlı Kuvvetleri........................................................... 466
A. Millî Güvenlik Kurulu.................................................................................................. 466
.... B. Türk Silahlı Kuvvetleri.................................................................................................. 469
Özet........................................................................................................................................ 471
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 473
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 473
Problemler............................................................................................................................... 473
Test......................................................................................................................................... 474
TOC \o "1-5"
Bölüm 15
yürütme organının düzenleyİcİ İşlemlerİ
Yürütme Organının Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisinin Niteliği......................................... 476
1. Kanuna Dayanma: Yürütme Organının Düzenleyici İşlem Yapma
Yetkisinin
Secundum Legem
Niteliği..............................................................................................
476
2. Kanuna Aykırı Olmama: Yürütme Organının Düzenleyici İşlem
Yapma Yetkisinin
İntra Legem
Niteliği......................................................................................................
478
Yürütme Organının Düzenleme Alanı..................................................................................... 478
Yürütme Organının Bir Mahfuz Alanı Var mı?................................................................. 479
I. Kanun Hükmünde Kararnameler......................................................................................... 480
A. Olağan Dönem Kanun Hükmünde Kararnameleri......................................................... 480
1. Yetki Unsuru ........................................................................................................... 480
2. Konu Unsuru ........................................................................................................... 482
3. Usûl ve Şekil Unsuru ............................................................................................... 485
4. Denetim Unsuru....................................................................................................... 486
B. Olağanüstü Hâl veya Sıkıyönetim Kanun Hükmünde Kararnameleri........................... 487
1. Yetki Unsuru .......................................................................................................... 488
2. Konu ........................................................................................................................ 488
3. Usûl ve Şekil Unsuru ............................................................................................... 489
4. Denetim Unsuru....................................................................................................... 489
5. Diğer Unsurlar.......................................................................................................... 490
a) Sebep Unsuru...................................................................................................... 490
b) Süre Unsuru........................................................................................................ 491
c) Yer Unsuru.......................................................................................................... 491
Olağanüstü Hâl KHK'si ile Kanunlarda ve Özellikle Olağanüstü
Hâl
Kanununda Değişiklik Yapılabilir
mi?................................................................ 491
II. Tüzükler............................................................................................................................. 492
III. Yönetmelikler.................................................................................................................... 494
IV. Yürütme Organının Diğer Düzenleyici İşlemleri: “Adsız Düzenleyici İşlemler”.............. 497
Özet........................................................................................................................................ 499
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 500
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 501
Problemler............................................................................................................................... 501
Araştırma................................................................................................................................ 501
Test......................................................................................................................................... 502
TOC \o "1-5"
Bölüm 16
Olağanüstü Yönetİm usûllerİ
I. Olağanüstü Hâl.................................................................................................................... 504
A. Olağanüstü Hâl İlân Kararı........................................................................................... 505
B. Olağanüstü Hâl İlânının Sonuçları................................................................................. 507
C. Olağanüstü Hâlin Uygulanması..................................................................................... 509
D. Olağanüstü Hâlin Sona Ermesi...................................................................................... 509
- Fiili Olağanüstü Hâl Kanunları Üzerine Bir Not......................................................... 510
II. Sıkıyönetim........................................................................................................................ 511
A. Sıkıyönetim İlân Kararı................................................................................................. 511
B. Sıkıyönetim İlânının Sonuçları...................................................................................... 513
B. Sıkıyönetimin Uygulanması.......................................................................................... 514
D. Sıkıyönetim Halinin Sona Ermesi................................................................................. 514
III. Seferberlik ve Savaş Hâlleri............................................................................................... 515
A. Seferberlik Hâli............................................................................................................. 515
B. Savaş Hâli...................................................................................................................... 517
Özet........................................................................................................................................ 519
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 520
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 520
Test......................................................................................................................................... 502
TOC \o "1-5"
Bölüm 17
Yargı Organı
(Türkiye’de Yargı
Kolları ve Yargıya Hâkim Olan Temel İlkeler)
Yargı Yetkisinin Tanımı ve Özellikleri.................................................................................... 521
I. Türkiye’de Yargı Kolları...................................................................................................... 423
A. Anayasa Yargısı............................................................................................................ 524
B. Adlî Yargı...................................................................................................................... 524
1. İlk Derece Mahkemeleri........................................................................................... 524
2. Üst Derece Mahkemesi: Yargıtay............................................................................ 525
C. İdarî Yargı...................................................................................................................... 526
1. İlk Derece Mahkemeleri........................................................................................... 526
2. Üst Derece Mahkemeleri.......................................................................................... 526
D. Askerî Ceza Yargısı...................................................................................................... 528
1. İlk Derece Mahkemeleri........................................................................................... 528
2. Üst Derece Mahkemesi: Askerî Yargıtay................................................................. 529
E. Askerî İdarî Yargı: Askerî Yüksek İdare Mahkemesi.................................................... 529
F. Uyuşmazlık Yargısı: Uyuşmazlık Mahkemesi.............................................................. 530
- Yüksek Mahkemelerin Üyelerinin Atanması Konusunda Özet ..................................... 531
- Sayıştay Üzerine Bir Not................................................................................................ 532
1. Sayıştayın Denetimine Tâbi Olan Kurumlar............................................................ 532
2. Sayıştayın Görevleri................................................................................................. 532
a) İnceleme ve Denetleme Görevi............................................................................ 532
b) Kesin hükme Bağlama Görevi............................................................................. 533
II. Yargı Organına Hâkim Olan Temel İlkeler.......................................................................... 535
A. Hakimlerin Bağımsızlığı İlkesi...................................................................................... 536
B. Hâkimlik Teminatı........................................................................................................ 538
C. Hâkimlerin Özlük İşleri: Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu..................................... 540
Özet........................................................................................................................................ 543
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 544
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 544
Test......................................................................................................................................... 544
TOC \o "1-5"
Bölüm 18
anayasa Yargısı
I. Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu (Üyeler)........................................................................ 549
II. Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri....................................................................... 553
III. Anayasa Mahkemesinin Denetimine Tâbi Normlar.......................................................... 555
IV. Anayasa Mahkemesinin Denetimine Tâbi Olmayan Normlar ve İşlemler........................ 557
V. Denetiminin Ölçüsü: Anayasa............................................................................................ 558
VI. Anayasa Mahkemesinin Denetiminin Kapsamı................................................................ 560
A. Şekil Bakımından Denetim............................................................................................ 560
B. Esas Bakımından Denetim............................................................................................ 561
VII. Anayasaya Uygunluk Denetimi Şekilleri (Denetim Yolları)............................................ 562
A. Soyut Norm Denetimi (İptal Davası)........................................................................... 562
1. Dava Açma Yetkisi................................................................................................... 563
2. Dava Açma Süresi.................................................................................................... 563
B. Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)............................................................................. 565
1. Konusu..................................................................................................................... 565
2. Şartları...................................................................................................................... 566
3. İşleyiş Usûlü............................................................................................................ 567
VIII. Anayasa Mahkemesi Kararları....................................................................................... 569
1. Karar Çeşitleri................................................................................................................ 569
a) Ret Kararları............................................................................................................. 569
b) İptal Kararı............................................................................................................... 571
2. Kararların Gerekçeli Olması Zorunluluğu...................................................................... 571
3. Kararların Kesinliği ve Bağlayıcılığı............................................................................... 571
4. Kararların Etkisi............................................................................................................. 572
5. İptal Kararının Geriye Yürümezliği............................................................................... 572
IX. Anayasa Mahkemesinin Çalışma ve Yargılama usûlü....................................................... 575
X. Ek Sorunlar......................................................................................................................... 576
A. Anayasa Mahkemesi “Yokluk” Kararı verebilir mi?.................................................... 576
B. Anayasa Mahkemesi “Yorumlu Ret Kararı” verebilir mi?............................................ 577
C. Anayasa Yargısında “İhmal” Sorunu veya Anayasa Hükümleri
Doğrudan
Uygulanabilir
mi?..........................................................................................................
579
D. Anayasa Mahkemesi Yürürlüğü Durdurma Kararı verebilir mi?.................................. 579
E. Kanun Koyucu Gibi Hareketle Yeni Bir Uygulamaya Yol Açacak
Biçimde
Hüküm
Tesis................................................................................................................
582
Özet........................................................................................................................................ 584
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 586
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 586
Problemler............................................................................................................................... 586
Tartışma.................................................................................................................................. 588
Test......................................................................................................................................... 589
TOC \o "1-5"
Bölüm 19
Anayasanın Değİştİrİlmesİ
Anayasayı Değiştirme İktidarı Yeni Bir Anayasa Yapabilir mi?....................................... 592
I. Teklif................................................................................................................................... 593
Değiştirilemeyecek Maddeler............................................................................................ 594
Değiştirme Yasağının Müeyyidesi Var mı?....................................................................... 595
Değiştirme Yasağı İki Aşamada Aşılabilir mi?................................................................... 596
II. Görüşme............................................................................................................................. 596
A. Birinci Görüşme............................................................................................................ 597
1. Teklifin Tümü Üzerinde Görüşme ve Maddelere Geçilmesinin Oylanması............ 597
2. Teklifin Maddelerinin Görüşülmesi ve Oylanması.................................................. 597
B. İkinci Görüşme.............................................................................................................. 599
1. Maddelerin Görüşülmesi ve Oylanması................................................................... 599
2. Teklifin Tümünün Oylanması.................................................................................. 600
III. Karar................................................................................................................................. 600
IV. Onay................................................................................................................................. 602
- Anayasa Değişikliği Sürecinde Cumhurbaşkanının Yetkileri........................................... 607
1. Onaylama Yetkisi..................................................................................................... 607
2. Geri Gönderme Yetkisi............................................................................................. 608
3. Halkoylamasına Sunmak Yetkisi.............................................................................. 608
V. Anayasa Değişikliği Kanunlarının Cumhurbaşkanı Tarafından
Halkoylamasına
Sunulması...........................................................................................................................
609
Sunma Halleri..................................................................................................................... 609
Sunma Süresi...................................................................................................................... 610
Sunmanın Kapsamı............................................................................................................ 611
Sunma İradesinin Hukukî Biçimi....................................................................................... 611
Halkoylamasının Zamanı, Usûlü ve Sonuçlanması............................................................ 612
VI. Halkoylamasıyla Kabul Edilen Anayasa Değişikliği
Kanunlarıyla İlgili
Bazı
Sorunlar......................................................................................................................
613
1. Halkoylamasıyla Kabul Edilen Anayasa Değişikliği Kanunları
Ne Zaman
ve Nasıl Yürürlüğe
Girer...............................................................................................
613
2. TBMM, Değişikliği Halkoylamasına Sunulan Anayasa Maddesini
Halkoylamasından Önce Değiştirebilir
mi?................................................................... 610
3. TBMM, Halkoylamasına Sunulan Anayasa Değişikliği
Kanunlarında,
Halkoylamasından Önce Değişiklik Yapabilir
mi?........................................................ 611
VII. Anayasa Değişikliklerinin Yargisal Denetimi Sorunu...................................................... 616
Uygulama........................................................................................................................... 617
Halkoylamasına Sunulmak Üzere Resmî Gazetede Yayımlanan Bir Anayasa Dğişikliği Kanununa Karşı Anayasa Mahkemesinde İptal Davası Açılabilir mi?................................................................................................................................ 618
Özet........................................................................................................................................ 621
Daha Fazlası İçin..................................................................................................................... 622
Anahtar Terimler..................................................................................................................... 622
Problemler............................................................................................................................... 622
Tartışma.................................................................................................................................. 524
Test......................................................................................................................................... 624
Hafızaya Yardım................................................................................................................... 627
Bibliyografya ........................................................................................................................ 630
Dizin...................................................................................................................................... 640
Cevap Anahtarı..................................................................................................................... 653
Özgeçmiş ve Yayın Listesi.................................................................................................. 654
KUTULAR LİSTESİ
KUTU 2.1: Sened-i İttifak........................................................................................................ 12
KUTU 2.2: Tanzimat Fermanı................................................................................................. 14
KUTU 2.3: Islahat Fermanı ..................................................................................................... 15
KUTU 2.4: Kanun-u Esasi ...................................................................................................... 18
KUTU 3.1: [1921] Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ........................................................................ 29
KUTU 3.2: TBMM’nin Hukuk-u Hakimiyet ve Hükümranının
Mümessil-i Hakikisi
Olduğuna Dair Heyet-i Umumîye Kararı
............................................................................ 31
KUTU 3.3: Teşkilât-ı Esasiye Kanunun Bazı Mevaddının Tavzihan Tadiline Dair Kanun.... 32
KUTU 3.4: [1924] Teşkilât-ı Esâsiye Kanûnu ........................................................................ 34
KUTU 3.5: Türklerin Hukuku Ammesi .................................................................................. 38
KUTU 3.6: 1924 Anayasası Döneminde Seçim Sistemi: Basit Çoğunluk................................ 39
KUTU 3.7: Seçimlerin Yargı Organlarının Yönetimi ve Denetimi Altında Yapılması.............. 39
KUTU 3.8: “1945 Anayasası XE "1945 Anayasası" ”................................................................................................. 39
KUTU 3.9: Millî Birlik Komitesi ............................................................................................ 41
KUTU 3.10: Bir “Rapor”......................................................................................................... 41
KUTU 3.11: [1961] T.C. Anayasası ....................................................................................... 42
KUTU 3.12: 12 Mart Muhtırası ............................................................................................. 46
KUTU 3.13: 1 Numaralı Bildiri ............................................................................................... 47
KUTU 4.1: “Cumhuriyet”, “Res Publica XE "Res Publica" ”.............................................................................. 58
KUTU 4.2: Bir Anayasa Mahkemesi Kararı ........................................................................... 64
KUTU 4.3: “İnsan Haklarına Dayalı XE "İnsan Haklarına Dayalı" ” - “İnsan Haklarına Saygılı XE "İnsan Haklarına Saygılı" ” Terimleri........................... 64
KUTU 4.4: Toplumun Huzuru XE "Toplumun Huzuru" , Millî Dayanışma XE "Millî Dayanışma" ve Adalet Anlayışı XE "Adalet\” Anlayışı" .................................... 64
KUTU 4.5: Hukukumuzda Objektif Milliyetçilik Unsurları.................................................... 69
KUTU 4.6: Demokrasiler......................................................................................................... 72
KUTU 4.7: Terminoloji: “Lâiklik XE "Lâiklik" ”, “Laikçilik XE "Laikçilik" ” ve “Sekülarizm XE "Sekülarizm" ”............................................. 74
KUTU 4.8: Kişilere Nüfus Memurluklarınca Dinlerinin Sorulması......................................... 76
KUTU 4.9: Tanıklara Dinlerinin Sorulması.............................................................................. 76
KUTU 4.10: 1975 Yunan Anayasası ....................................................................................... 77
KUTU 4.11: 1814 Norveç Anayasası..................................................................................... 77
KUTU 4.12: AİHM’nin Zorunlu Din Eğitimi Hakkında Hasan ve
Eylem Zengin v.
Türkiye Kararı
....................................................................................................................
78
KUTU 4.13: Dünya Anayasalarında Lâiklik İlkesi ................................................................. 80
KUTU 4.14: Lâiklik ile Demokrasi Arasında Bir İlişki Var mı?............................................... 80
KUTU 4.15: Anayasamızda Ekonomik Sistem Tercihi XE "Anayasada Ekonomik Sistem Tercihi" Var mıdır............................................ 84
KUTU 4.16: Sosyal Devlete Yöneltilen Eleştiriler .................................................................. 91
KUTU 4.17: “Anayasal İktisat XE "Anayasal İktisat" ” veya “İktisat Politikası Anayasası XE "İktisat Politikası Anayasası" ” Hakkında..................... 91
KUTU 4.18: Polis Devleti Anlayışı......................................................................................... 92
KUTU 4.19: Hazine Teorisi .................................................................................................... 92
KUTU 4.20: Yürütme ve Yargı Organlarının Yetkileri “Verilmiş Yetkiler”dir....................... 105
KUTU 4.21: Egemenliğin Türk Milletine Ait Olması ve
Egemenliğin Türk
Milletinin Yetkili Organları Aracılığıyla
Kullanılması........................................................ 107
KUTU 4.22: Pozitif Ayrımcılık............................................................................................. 110
KUTU 4.23: Eksik Düzenleme Eşitlik İlkesine Aykırılık Demek Değildir............................ 110
KUTU 4.24: Kürtçe Temyiz Dilekçesine Ret........................................................................ 114
KUTU 5.1: Kavramlar............................................................................................................ 126
KUTU 5.2: Hürriyetlerin Bütünlüğü XE "Hürriyetlerin Bütünlüğü" ...................................................................................... 127
KUTU 5.3: Birinci-İkinci-Üçüncü Kuşak Haklar................................................................... 128
KUTU 5.4: “İsimsiz Hürriyetler XE "İsimsiz Hürriyetler" ”.......................................................................................... 127
KUTU 5.5: 2001 Öncesi (Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması Şartları).................. 139
KUTU 5.6: Anayasanın İlgili Maddesinde Sınırlama Sebebi
Belirtilmemiş
Olan Temel Hak ve Hürriyetler Sınırlanabilir mi?
............................................................. 141
KUTU 5.7: Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılmasında “Hâkim Kararı” Şartı............. 143
KUTU 5.8: Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâllerde... Yetkili Merciin Kararı..................... 143
KUTU 5.9: “Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri”- “Hakkın
Özü” Kavramları
Özdeş Kavramlar
mıdır?....................................................................................................
144
KUTU 5.10: 2001 Öncesi Ölçülülük İlkesi XE "Temel Hak ve Hürriyetlerin \“Sınırlılığı" ............................................................................ 148
KUTU 5.11: Temel Hak ve Hürriyetlerin “Sınırlılığı XE "Temel Hak ve Hürriyetlerin \“Sınırlılığı" ”............................................................ 149
KUTU 5.12: Temel Hak ve Hürriyetler Yabancılar İçin Sınırlandırılması ............................. 149
KUTU 5.13: Zaruret Hâli Teorisi .......................................................................................... 150
KUTU 5.14: Hangi Usûl Tercih Edilmeli?.............................................................................. 155
KUTU 5.15: AİHM Başvuru Adresi .................................................................................... 170
KUTU 5.16: İnsan Haklarının Uluslararası Düzeyde Korunmasında
Uluslararası
Hükümet Dışı Kuruluşlar
..................................................................................................
173
KUTU 5.17: İmece................................................................................................................. 175
KUTU 5.18: Habeas Corpus................................................................................................. 176
KUTU 5.19: Yollarda Aramalar ............................................................................................. 177
KUTU 6.1: 2007 Yılında Partilere Devlet Yardımı Miktarı................................................... 209
KUTU 6.2: Örnek Mali Denetim Kararı................................................................................ 210
KUTU 6.3: Örnek Karar: ÖZDEP Kararı ............................................................................. 213
KUTU 6.4: Refah Partisi Kararı............................................................................................. 215
KUTU 6.5: Militan Demokrasi.............................................................................................. 216
KUTU 6.6: Örnek Kapatma Kararı: Fazilet Partisi Kararı..................................................... 224
KUTU 6.7: Siyasî Partilerin Kapanması................................................................................ 227
KUTU 6.8: Örnek İhtar Kararı: Lider Türkiye Partisine İhtar............................................... 229
KUTU 6.9: AİHM’de Türkiye’ye Karşı Açılmış Parti Kapatmayla İlgili Davalar............... 232
KUTU 6.10: Venedik Komisyonunun Siyasî Partilerin Kapatılması
Hakkında
Rehber
İlkeleri....................................................................................................................
232
KUTU 6.11: AİHM’nin Refah Partisi Kararı........................................................................ 233
KUTU 7.1: Milletvekillerinin Öğrenim Durumları................................................................. 235
KUTU 7.2: “Tam Kanunsuzluk” Görüşü.............................................................................. 247
KUTU 7.3: Bahattin Şeker Kararı ......................................................................................... 247
KUTU 7.4: YSK Bir Yargı Organı mıdır................................................................................. 253
KUTU 7.5: Oy Verme Mecburiyeti: Oy Kullanmayanlara Para Cezası Verilebilir mi? ........ 255
KUTU 7.6: Genel Olarak Seçim Sistemleri ............................................................................ 261
KUTU 7.7: Seçim Sistemi Konusunda Anayasa Mahkemesinin İçtihadı .............................. 262
KUTU 7.8: İstikrar vs. Adalet................................................................................................ 264
KUTU 7.9: Bir Anayasa Mahkemesi Kararı ......................................................................... 264
KUTU 8.1: İstifa Nedeniyle Düşme Kararı XE "İstifa Nedeniyle Düşme Kararı" ........................................................................... 272
KUTU 8.2: Belediye Başkanı Seçilen Milletvekillerinin Durumu ......................................... 273
KUTU 8.3: Örnekler .............................................................................................................. 273
KUTU 8.4: Vatandaşlığı Kaybı Düşme Sebebi Mi (Merve Kavakçı Olayı).......................... 274
KUTU 8.5: Dışarıdan Bakanlar DA Milletvekili Statüsüne Tabidirler.................................. 275
KUTU 8.6: Milletvekili Andı ................................................................................................ 276
KUTU 8.7: Anayasa, m.83/1 ................................................................................................. 278
KUTU 8.8: Kürsü Dokunulmazlığı, Mutlak Dokunulmazlık veya Sürekli Dokunulmazlık.. 280
KUTU 8.9: Anayasa, m.83/2-3.............................................................................................. 281
KUTU 8.10: Örnek Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması Kararı .................................... 283
KUTU 8.11: Atilla Kart Örnek Olayı.................................................................................... 286
KUTU 8.12: Mecliste Yaşanmış Olaylar (Abdürrezzek Ceylan ve
Fevzi Şıhanlıoğlu
Olayları).................................................................................................
287
KUTU 8.11: Anayasa, m.86 .................................................................................................. 287
KUTU 9.1: İçtüzüğün Önemi: Sessiz Anayasa...................................................................... 294
KUTU 9.2: Meclis Başkanları ............................................................................................... 296
KUTU 9.3: Parlâmento Disiplini ........................................................................................... 302
KUTU 9.4: Kolluk İşleri ........................................................................................................ 302
KUTU 9.5: Toplantı Yetersayısı ........................................................................................... 306
KUTU 9.6: TBMM Tutanaklarında İşaretle Oylama Örneği................................................ 311
KUTU 9.7: TBMM Tutanaklarında Açık Oylama Örneği.................................................... 312
KUTU 9.8: TBMM Tutanaklarında Gizli Oylama Örneği ................................................... 313
KUTU 10.1: “Yasama Organının İdarî İşlemleri”................................................................... 328
KUTU 10.2: “TBMM Başkanı Kararı”................................................................................. 329
KUTU 10.3: Örnek Parlâmento Kararı................................................................................... 331
KUTU 10.4: Uyarı................................................................................................................. 332
KUTU 10.5: Yorum Kararı..................................................................................................... 334
KUTU 10.6: TBMM, “Parlâmento Kararı” Biçiminde Yapması
Gereken Bir İşlemi
“Kanun” Biçiminde Yapabilir mi? ...
.................................................................................
335
KUTU 10.7: Sayıştaya Üye Seçilmesine İlişkin TBMM Kararının
Yargısal
Denetimi
Sorunu................................................................................................................
336
KUTU 10.8: Anayasa Mahkemesinin Êylemli İçtüzük Düzenlemesi” İçtihadına Örnekler.. 338
KUTU 11.1: Temel Kanunlar................................................................................................. 347
KUTU 11.2: Değişiklik Önergeleri ........................................................................................ 348
KUTU 11.3: Türkiye'de Kanunların Zikredilmesi Usûlü ve Özelde Kanun Numaraları........ 353
KUTU 11.4a: Yüce Divanın 23.7.2004 Tarih ve E.2004/2 Sayılı Kararı................................ 359
KUTU 11.4b: Mesut YILMAZ'ın Yüce Divana Sevkine İlişkin TBMM Kararı.................. 359
KUTU 11.5: Yüce Divanda Yargılanan Bakanlar ................................................................... 360
KUTU 11.6: Gensoru Neticesinde Güvensizlik Kararı ......................................................... 363
KUTU 11.7: 2007 Yılı Merkezî Bütçe Kanunu .................................................................... 366
KUTU 11.8: TSK'nin Yabancı Ülkelere Gönderilmesine... TBMM Kararı .......................... 369
KUTU 11.9: TSK'nin Yabancı Ülkelere Gönderilmesine... Dair 782 Sayılı TBMM Kararı . 369
KUTU 11.10: TSK'nin Yabancı Ülkelere Gönderilmesine... Dair 763 Dair TBMM Kararı . 369
KUTU 11.11: Milletlerarası Andlaşmanın Onaylanmasını Uygun Bulma Kanunu .............. 371
KUTU 11.12: Milletlerarası Andlaşmanın Onaylanmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı .... 372
KUTU 11.13: Milletlerarası Andlaşmanın Onaylanmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı .... 373
KUTU 11.14: Anayasa Mahkemesinin 27 Şubat 1997 Tarihli Kararı .................................. 377
KUTU 11.15: TBMM’nin Eski Bir Yetkisi: Ölüm Cezalarının
Yerine Getirilmesine
Karar
Vermek.....................................................................................................................
379
KUTU 11.16: Anayasada Belirtilenler Dışında TBMM’ye Kanunla
Başka Görev ve
Yetki Verilebilir
mi?...........................................................................................................
381
KUTU 13.1: Cumhurbaşkanının Andı ................................................................................... 423
KUTU 13.2: Cumhurbaşkanı Seçme Kararı XE "Cumhurbaşkanı Seçme Kararı" ........................................................................... 424
KUTU 13.3: Anayasa, Madde 104/1 .................................................................................... 429
KUTU 13.4: Teröristleri Affeden Cumhurbaşkanına Karşı Bir Şey Yapılabilir mi? ............ 434
KUTU 13.5: Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz İlkesi Karşısında Vatana İhanet Suçu.............. 438
KUTU 13.6: Nesin vs. Evren Davası..................................................................................... 440
KUTU 14.1: Bakanlar Kurulunun
Yeniden Teşkili İçin Bir Milletvekilinin
Görevlendirilmesine Dair İşlem..........................................................................................
449
KUTU 14.2: Bakanlar Kurulunun Atanmasına Dair İşlem .................................................... 450
KUTU 14.3: Güven Oylaması Kararı .................................................................................... 451
KUTU 14.4: Bakanlar Kurulunun İstifasına Dair İşlem ........................................................ 453
KUTU 14.5: “İşgüder Bakanlar Kurulu XE "İşgüder Bakanlar Kurulu" ”................................................................................ 454
KUTU 14.6: Bakanlar Kurullarının İsimlendirilmesi............................................................ 4587
KUTU 14.7: Anayasa, m.112................................................................................................. 458
KUTU 14.8: Bakanın Görevden Alınmasına XE "Bakanın Görevden Alınmasına" Dair İşlem ....................................................... 460
KUTU 15.1: Yürütme Organı Anayasa ve Kanundan Kaynaklanmayan
Bir
Düzenleme Yetkisine Sahip
midir?....................................................................................
477
KUTU 15.2: Örnek Yetki Kanunu ........................................................................................ 481
KUTU 15.3: Örnek Kanun Hükmünde Kararname ............................................................... 485
KUTU 15.4: Uygulama ......................................................................................................... 487
KUTU 15.5: Örnek Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ................................... 487
KUTU 15.6: Anayasa, m.115................................................................................................. 492
KUTU 15.7: Örnek Tüzük .................................................................................................... 493
KUTU 15.8: Anayasa, m.124 ................................................................................................ 494
KUTU 15.9: Örnek Yönetmelik ............................................................................................ 495
KUTU 15.10: Örnek Adsız Düzenleyici İşlem ..................................................................... 497
KUTU 15.11: Anayasa Mahkemesinin 28 mart 1963 Tarih ve K.1963/71 Sayılı Kararı...... 498
KUTU 16.1: Uygulama.......................................................................................................... 504
KUTU 16.2: Olağanüstü Hâl Uzatma Kararı......................................................................... 505
KUTU 16.3: Bitlis İlinde Olağanüstü Hâl İlânına Dair TBMM Kararı ................................ 506
KUTU 16.4: “Uyuyan Üç Kanun” ....................................................................................... 509
KUTU 16.5: Olağanüstü Hâlin İki Türü................................................................................. 510
KUTU 17.1: Bağımsız İdarî Otoriteler .................................................................................. 522
KUTU 17.2: Mahkemelerin Bağımsızlığı............................................................................... 536
KUTU 17.3: Teziç-Aşkın Örnek Olayı.................................................................................. 538
KUTU 17.4: Deniz Baykal’ın Beyanatı................................................................................. 538
KUTU 17.5: Madde 139........................................................................................................ 538
KUTU 18.1: Anayasa Yargısının Ön Koşulları XE "Anayasa Yargısının Ön Koşulları" ...................................................................... 549
KUTU 18.2: Anayasa Yargısının Meşruluğu Sorunu............................................................. 550
KUTU 18.3: Anayasa Yargısı Modelleri ............................................................................... 550
KUTU 18.4: Örnek Anayasa Mahkemesi Üyeliğine Seçme Kararı ....................................... 551
KUTU 18.5: Görevsizlik Nedeniyle Ret Kararı .................................................................... 569
KUTU 18.6: İtiraz Yoluna Başvuran Mahkemenin Yetkisizliği Nedeniyle Ret Kararı ......... 569
KUTU 18.7: Başvuru Süresinin Geçmesi Nedeniyle Ret Kararı ........................................... 570
KUTU 18.8: Başvuranın Yetkisizliği Nedeniyle Ret Kararı .................................................. 570
KUTU 18.9: Esastan Ret Kararı ............................................................................................ 570
KUTU 18.10: İptal Kararı ..................................................................................................... 571
KUTU 18.11: Ödev ............................................................................................................... 571
KUTU 18.12: İptal Edilen Kanunun İlga Ettiği Kanun
Kendiliğinden Yürürlüğe
Girer mi?
...........................................................................................................................
574
KUTU 18.13: Ödev................................................................................................................ 574
KUTU 18.14: Ödev.- 396, 514 ve 536 Sayılı KHK’ler ......................................................... 574
KUTU 18.15: Ödev (Yokluk)................................................................................................. 576
KUTU 18.16: Ödev (Yorumlu Ret Kararları)........................................................................ 577
KUTU 18.17: İlk Yürürlüğü Durdurma Kararı ...................................................................... 580
KUTU 19.1: Tali Kurucu İktidar Yeni Bir Anayasa Yapabilir mi?........................................ 592
KUTU 19.2: “Sivil Anayasa” Önerisi İlk Üç Maddeyi Değiştirmektedir.............................. 595
KUTU 19.3. Madde 4’ün Öngördüğü Değiştirme Yasağı İki Aşamada Aşılabilir mi?........... 596
KUTU 19.4. “Öncelikle Görüşme XE "Öncelikle Görüşme" ” Mümkündür................................................................... 597
KUTU 19.5. Birinci Turda Teklifin Tümü Üzerinde Görüşme v e Oylama XE "Öncelikle Görüşme" .......................... 598
KUTU 19.6. Birinci Görüşmede Maddelerin Görüşülmesi ve Oylanması XE "Öncelikle Görüşme" ............................. 599
KUTU 19.7. İkinci Görüşmede Maddelerin Görüşülmesi ve Oylanması............................... 600
KUTU 19.8. İkinci Görüşme Sonunda Teklifin Tümünün Oylanması................................... 600
KUTU 19.9: Türkiye'de Halkoylamaları: 1987, 1988 ve 2007 Halkoylamaları .................... 610
KUTU 19.10: Örnek kesin sonuç İlan Etme Kararı ............................................................... 613
KUTU 19.11: Ödev ............................................................................................................... 620
KUTU 19.12: Ödev ............................................................................................................... 620
KUTU 19.13: 1982 Anayasasında Yapılan Değişiklikler ...................................................... 620
TABLOLAR LİSTESİ
TABLO 7.1: Yasama Sorumsuzluğu ile Yasama Donulmazlığının Karşılaştırılması.............. 284
TABLO 10.1: Maddî ve Organik Kritere Göre Yasama, Yürütme ve
Yargı
Fonksiyonları............................................................................................................
321
TABLO 10.2: Kanun – Parlâmento Kararı Karşılaştırması.................................................... 330
TABLO 12.1: Başkanlık Sistemi - Parlâmenter Sistem Karşılaştırması................................. 404
TABLO 12.2: 2007 Anayasa Değişikliğinden Önce ve Sonraki
Haline Göre
1982 Anayasasının Benimsediği Hükûmet Sisteminin
Özellikleri..................................... 408
TABLO 13.1: Cumhurbaşkanının Seçimi Konusunda 21 Ekim 2007
Tarihli
Halkoylamasının Öncesi ve
Sonrası...................................................................................
425
TABLO 13.2: 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında Cumhurbaşkanı (Karşılaştırma)............ 442
TABLO 14.1: Güven Oylamaları .......................................................................................... 452
TABLO 15.1: Olağan Dönem KHK'leri - Olağanüstü Hâl ve
Sıkıyönetim KHK'leri
Arasında
Karşılaştırma.......................................................................................................
492
TABLO 15.2: Kanun ve Yürütme Organının Düzenleyici İşlemleri ...................................... 497
TABLO 16.1: Olağanüstü Hâl ve Sıkıyönetimin Sonuçları (Karşılaştırma) ......................... 514
TABLO 17.1: Türkiye’de Yargı Kolları ................................................................................ 523
TABLO 17.2: Yüksek mahkemelerin ve Sayıştayın Üyelerinin
Atanması
Konusunda
Özet................................................................................................................
531
TABLO 18.1: Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Seçimi ......................................................... 552
TABLO 18.2: Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyeleri ........................................................ 552
ŞEMALAR LİSTESİ
ŞEMA 4.1: Laik Devlet İlkesinin Gerekleri ............................................................................. 75
ŞEMA 4.2: Hukuk Devletinin Gerekleri .................................................................................. 93
ŞEMA 5.1: Temel Hak Ve Hürriyetlerin Sınırlandırması Şartları .......................................... 153
ŞEMA 5.2: Temel Hak Ve Hürriyetlerin Korunması Yolları ................................................. 155
ŞEMA 11.1: Kanunların Yapılması Süreci.............................................................................. 345
ŞEMA 12.1: T.C. İdari Teşkilâtı ........................................................................................... 395
ŞEMA 13.1: Cumhurbaşkanının Sorumluluğu........................................................................ 435
ŞEMA 14.1: Bakanların Sorumlulukları ................................................................................. 462
ŞEMA 16.1: Olağanüstü Yönetim Usûlleri ........................................................................... 504
ŞEMA 18.1: Anayasa Mahkemesi Denetimine Tâbi Norm ve İşlemler ................................ 558
ŞEMA 19.1: Anayasa Değişikliği Usûlü ................................................................................ 603
RESİM, FOTOĞRAFLAR ve ŞEKİLLER LİSTESİ*
RESİM 2-1: Tanzimat Fermanını Mustafa Reşit Paşa Gülhane’de Okuyor............................ 13
RESİM 2-2: Islahat Fermanı .................................................................................................... 15
RESİM 2.3: Kanun-u Esasînin İlânı.......................................................................................... 17
RESİM 2.4: Meclis-i Umuminin Açılışı................................................................................... 18
RESİM 2.5: 1876 Yılında Kasımpaşa'da Birinci Seçmen Seçimi .............................................. 19
FOTOĞRAF 3.1: İlk Meclisten Bir Görüntü ......................................................................... 29
FOTOĞRAF 3.2: 1924 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ................................................................ 33
FOTOĞRAF 3.3: Menderes Yassıada’da ............................................................................... 40
FOTOĞRAF 3.4: Yüksek Adalet Divanı ................................................................................ 40
FOTOĞRAF 3.5: Millî Birlik Komitesi .................................................................................. 41
FOTOĞRAF 3.6: İstanbul Komisyonu................................................................................... 42
FOTOĞRAF 3.7: Cumhuriyet Senatosu.................................................................................. 43
FOTOĞRAF 3.8: Millî Güvenlik Konseyi.............................................................................. 48
FOTOĞRAF 3.9: Anayasa Komisyonu.................................................................................. 48
ŞEKİL 4.1: Türk Bayrağı........................................................................................................ 116
FOTOĞRAF in (TARTIŞMA 5.1: Parayı Yutan Polisin Gastroskopi Filmi) ..................... 193
FOTOĞRAF in (TARTIŞMA 5.2: Belediye Otobüsünde Arama) ...................................... 193
FOTOĞRAF 7.1: TBMM Binası ......................................................................................... 242
FOTOĞRAF 7.2: TBMM Genel Kurulu ............................................................................. 242
FOTOĞRAF 7.3: Kadınlar Oy Kullanıyor (1930’lu Yıllar) ................................................. 256
FOTOĞRAF 7.4: Sandığa Oyunu Atan Bir Vatandaş .......................................................... 257
FOTOĞRAF 9.1: TBMM Başkanlık Divanı ........................................................................ 295
FOTOĞRAF 13.1: Çankaya Köşkü ...................................................................................... 420
FOTOĞRAF 13.2: Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer .................................................... 420
FOTOĞRAF 13.3: Cumhurbaşkanlarımız ............................................................................ 421
FOTOĞRAF 13.4 (Gazete Kupürü): Sezer’in Affettiği Terörist Çatışmada Öldü .............. 434
FOTOĞRAF 14.1 Başbakanlık Binası .................................................................................. 448
FOTOĞRAF 14.2: Bakanlar Kurulu ..................................................................................... 448
FOTOĞRAF 14.3: 1982 Anayasası Dönemi Başbakanlarımız ............................................. 457
FOTOĞRAF 17.1: Ağır Ceza Mahkemesi Duruşma Salonu ................................................ 524
FOTOĞRAF 17.2: Yargıtay .................................................................................................. 525
FOTOĞRAF 17.3: Danıştay ................................................................................................. 527
FOTOĞRAF 17.4: Hakimler Anıtkabirde ............................................................................. 539
FOTOĞRAF 18.1: Anayasa Mahkemesi Binası.................................................................... 551
FOTOĞRAF 18.2: Anayasa Mahkemesi Başkan, Asıl ve Yedek Üyeleri............................. 553
FOTOĞRAF 18.3: Yüce Divan Duruşma Salonu.................................................................. 554
* Resim ve fotoğrafların kaynağı bulundukları sayfada belirtilmiştir. Cumhurbaşkanlığı internet sitesinde (www.cankaya.gov.tr) bulunan bazı fotoğrafları almamıza izin verdiği için Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine (Gen.Sek. Yardımcısı Sayın Bülent Serim’e); Türkiye 2002 (www.byegm.gov.tr/YAYINLARIMIZ/kitaplar/ turkiye2002/...) isimli kitapta yer alan fotoğrafları kullanmamıza izin verdiği için T.C. Başbakanlık Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğüne (Sayın Mehmet Toprak’a) ve Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisinde bulunan bazı resimleri kitabımıza almamıza izin verdiği için İletişim Yayınlarına (Sayın Nihat Tuna’ya) teşekkür ederiz. Ayrıca kendi web sitelerinde bulunan bazı fotoğrafları kullanmamıza izin verdikleri için Danıştay Başkanlığına, TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğüne (bashil04@tbmm.gov.tr’den gelen 31.10.2006 tarihli email), Başbakanlık Basın Merkezine (bmerkezi@yahoo.com’den gelen 31.10.2006 tarihli email) teşekkür ederiz.
Kitabın (4. Baskı) örnek olarak bazı bölümlerini HTML okumak için burasını tıklayınız.
(4. BASKI) PDF olarak okumak için izleyen linkleri tıklayınız:
Bölüm 1: Türk Anayasa Hukukunun Bilgi Kaynakları [PDF]
Bölüm 2: Osmanlı Anayasal Gelişmeleri [PDF]
Bölüm 3: Cumhuriyet Dönemi Anayasal Gelişmeleri [PDF]
Düzeltme: Kitabın beşinci baskısındaki cevap anahtarının dördüncü bölüme ilişkin cevaplar yanlıştır. Doğrusu aşağıdaki gibidir.
4.1: E
4.2: C
4.3: C
4.4: B
4.5: E
4.6: E
4.7: C
4.8: B
4.9: E
4.10: C
4.11:B
4.12: E
4.13: A
4.14: E
4.15: B
4.16: B
4.17: A
4.18: C
4-19: E
4-20: C
Kemal Gözler, Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa Ekin Kitabevi Yayınları, (Güncelleştirilmiş ve düzeltilmiş, Yeni sorular Eklenmiş Altıncı Baskı, Ekim 2008, XXXII+656 s)
Ayrıca bu baskıda bölümlerin
içinde, konuyla ilgili yerlerde, son üç yılda KPSS, Hakimlik ve Kaymakamlık
sınavlarında sorulmuş toplam 188 adet anayasa hukuku sorusunun çözümü
verilmiştir. )
Üçüncü Baskı, 2005, XVI+ 432 s. (www.anayasa.gen.tr/tahd.htm 28.09.2005).(Beşinci Baskı, Ocak 2008,XXXII+656 s)
Kitabın Ocak 2008'de çıkan beşinci baskısı 21 Ekim 2007 Tarihli HALKOYLAMASIYLA ONAYLANAN ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNE GÖRE GÜNCELLEŞTİRİLMİŞ VE TOPLAM 108 SAYFA GENİŞLETİLMİŞ idi). Ayrıca bu kitap Şubat 2007'de yapılan dördüncü baskıda 140 Sayfa genişletilmişti.
NOT: KİTABIN BÖLÜM SONLARI ÇIKARILMIŞ, 496 SAYFAYA İNDİRİLMİŞ 8. BASKISI ŞUBAT 2010'DA ÇIKTI. 8. Baskı hakkında buraya tıklanıyınız.
Copyright
(c) Kemal Gözler. 2005. Bu sayfaya izin almadan link verilebilir. Ancak, bu web sayfası, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, dağıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. İzin için kgozler[at]hotmail.com adresine başvurunuz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 3.3.2004 tarih ve 5101sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis cezası veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya zararın ağırlığı dikkate alınarak bunların her ikisiyle birden cezalandırmaktadır.
Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar
Bu kitaptan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.
Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.
Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu kitaba şu şekilde atıf yapılması önerilir:
Kemal Gözler, Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, Dördüncü Baskı, 2007, XVI+576 s. (www.anayasa.gen.tr/tahd.htm; erişim tarihi).
Editör: Kemal Gözler
E-Mail: kgozler[at]hotmail.com
Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr
Son değişiklik: 28 Ekim 2009
