TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ [www.anayasa.gen.tr]

Kitabın örnek olarak giriş ve bazı bölümlerini okumak için burasını tıklayınız.  

Kitabın iç kapaklarını, içindekiler, Giriş ve bir ve yedinci bölümlerini PDF olarak görmek için burasını tıklayınız.  

İçİndekİler

gİrİş

I. Yaklaşım Biçimleri................................................................................................................. 1

1. Felsefi Yaklaşım Biçimi................................................................................................... 1

2. Dogmatik Yaklaşım Biçimi.............................................................................................. 2

3. Hukukun Genel Teorisi Yaklaşım Biçimi...................................................................... 6

II. Hukuka Giriş Yerine Hukukun Genel  Teorisi.................................................................. 7

III. Bu Kitabın Konusu............................................................................................................ 9

Bölüm 1
Hukukun Bİlgİ Kaynakları

I. Mevzuat............................................................................................................................... 10

II. Mahkeme Kararları............................................................................................................ 11

1. Anayasa Mahkemesi Kararları.................................................................................... 11

2. Yargıtay Kararları.......................................................................................................... 12

3. Danıştay Kararları......................................................................................................... 12

4. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Kararları................................................................ 12

5. Uyuşmazlık Mahkemesi Kararları............................................................................... 12

III. Bilimsel Eserler.................................................................................................................. 12

1. Hukuk Dergileri............................................................................................................. 13

2. Başlıca Genel Eserler.................................................................................................... 13

Kaynak taram.......................................................................................................................... 17

Hukukla İlgili Bazı İnternet Siteleri....................................................................................... 18

Bölüm 2
beşerî davranış kuralları

I. Hukuk Kuralları................................................................................................................... 21

1. Hukuk Kurallarının Normatifliği: Emir, Yasak veya İzin........................................... 21

2. Hukuk Kurallarının Konusu: İnsan Davranışı.......................................................... 22

3. Hukuk Kurallarının Koyucusu: İnsan İradesi........................................................... 25

4. Hukuk Kurallarının Müeyyidesi: Cebir...................................................................... 29

II. Din Kuralları....................................................................................................................... 31

Din Kuralları ile Hukuk Kuralları Arasındaki Fark........................................................ 31

1. Değişebilirlilik Bakımından..................................................................................... 31

2. Amaç Bakımından.................................................................................................... 32

3. Kaynak Bakımından................................................................................................ 32

4. Muhatapları Bakımından........................................................................................ 32

5. Müeyyide Bakımından............................................................................................ 33

6. Kapsam Bakımından................................................................................................ 35

III. Ahlak Kuralları.................................................................................................................. 36

Ahlak Kuralları ile Hukuk Kuralları Arasındaki Farklar............................................... 36

1. Amaçları Bakımından.............................................................................................. 36

2. Dışlık – İçlik Bakımdan............................................................................................ 37

3. Kaynak Bakımından................................................................................................ 37

4. Muhatapları Bakımından........................................................................................ 37

5. Uygulayıcıları Bakımından..................................................................................... 38

6. Hak – Ödev Bakımından......................................................................................... 38

7. Müeyyide Bakımından............................................................................................ 38

IV. Görgü Kuralları................................................................................................................. 40

Görgü Kuralları ile Hukuk Kuralları Arasındaki Farklar............................................... 42

1. Kaynak Bakımından................................................................................................ 42

2. Muhatapları Bakımından........................................................................................ 42

3. Müeyyide Bakımından............................................................................................ 42

V. Örf ve Âdet Kuralları......................................................................................................... 42

1. Maddî Unsur (Süreklilik).............................................................................................. 43

2. Manevî Unsur (Genel İnanç)....................................................................................... 43

Örf ve Âdet Kuralları ile Hukuk Kuralları Arasındaki Farklar..................................... 44

1. Kaynak Bakımından................................................................................................ 44

2. Muhatapları Bakımından........................................................................................ 45

3. Uygulayıcıları Bakımından..................................................................................... 45

4. Müeyyide Bakımından............................................................................................ 45

VI. Beşerî Davranış Kurallarının Ortak Fonksiyonu.......................................................... 47

VII. Haydut Çetesi Kuralları Üzerine Bir Not...................................................................... 48

Sonuç....................................................................................................................................... 51

Bölüm 3
Hukuk İle İlgİlİ Bazı Kavramlar

1. “Hukuk” Kelimesinin Değişik Anlamları......................................................................... 53

2. Pozitif Hukuk – Doğal Hukuk........................................................................................... 54

3. Norm..................................................................................................................................... 54

4. Maddi Varlık........................................................................................................................ 55

4. Normatiflik........................................................................................................................... 55

6. Hukukilik.............................................................................................................................. 55

7. Bağlayıcılık.......................................................................................................................... 55

8. Geçerlilik.............................................................................................................................. 56

9. Adillik................................................................................................................................... 56

10. Etkililik................................................................................................................................ 57

11. Metrukiyet......................................................................................................................... 57

Bölüm 4
Kamu Hukuku – Özel Hukuk Ayrımı

I. Kamu Hukuku – Özel Hukuk Ayrımı  Ölçütleri............................................................... 58

1. Menfaat Teorisi............................................................................................................. 59

2. İlişkilerin Tarafları Teorisi: Yönetenler - Yönetilenler.............................................. 60

3. Kuralların Mahiyeti Teorisi: Emredicilik - İrade  Serbestisi..................................... 60

4. Uygulama Yöntemi Teorisi: Re’sen Uygulama......................................................... 61

5. Egemenlik veya Süjeler Teorisi................................................................................... 62

6. Kamu Hukuku - Özel Hukuk Ayrımını Reddeden Teoriler...................................... 63

a) Duguit’nin Teorisi................................................................................................... 63

b) Kelsen’in Teorisi..................................................................................................... 63

Kamu Hukuku - Özel Hukuk Ayrımının Değerlendirilmesi.......................................... 64

II. Kamu ve Özel Hukukun Karşılıklı  Özellikleri................................................................. 81

1. Üstünlük Bakımından................................................................................................... 65

2. Emredicilik Bakımından................................................................................................ 65

3. Kamu Yararı – Özel Çıkar Bakımından........................................................................ 65

4. Tek Yanlılık Bakımından............................................................................................... 65

5. İcrailik Bakımından........................................................................................................ 66

6. Hukuka Uygunluk Karinesi Bakımından................................................................... 66

7. Re’sen Uygulama Bakımından.................................................................................... 67

8. Görevli Mahkeme Bakımından.................................................................................... 67

9. Gelişmişlik Bakımından................................................................................................. 68

III. Pratik Bilgiler..................................................................................................................... 68

Problem 1............................................................................................................................ 68

Problem 2............................................................................................................................ 70

Problem 3............................................................................................................................ 71

IV. Kamu Hukukunun Dalları................................................................................................ 72

1. Uluslararası Hukuk (Devletler Hukuku)..................................................................... 73

2. Anayasa Hukuku.......................................................................................................... 73

3. İdare Hukuku................................................................................................................. 74

4. Vergi Hukuku................................................................................................................. 75

5. Ceza Hukuku.................................................................................................................. 75

V. Özel Hukukun Dalları........................................................................................................ 76

1. Medenî Hukuk............................................................................................................... 77

a) Kişiler Hukuku......................................................................................................... 78

b) Aile Hukuku............................................................................................................. 78

c) Miras Hukuku.......................................................................................................... 78

d) Eşya Hukuku........................................................................................................... 79

2. Borçlar Hukuku............................................................................................................. 79

3. Ticaret Hukuku.............................................................................................................. 80

a) Ticari İşletme Hukuku............................................................................................. 81

b) Şirketler Hukuku...................................................................................................... 81

c) Kıymetli Evrak Hukuku........................................................................................... 81

d) Sigorta Hukuku....................................................................................................... 82

e) Deniz Ticareti Hukuku............................................................................................ 82

4. Devletler Özel Hukuku................................................................................................. 82

a) Vatandaşlık (Tabiiyet) Hukuku............................................................................. 82

b) Yabancılar Hukuku................................................................................................. 82

c) Kanunlar İhtilafı....................................................................................................... 83

5. Medenî Usul Hukuku................................................................................................... 84

6. İcra ve İflas Hukuku..................................................................................................... 84

Bölüm 5
Yargı Örgütü

Yargı Fonksiyonu Kavramı................................................................................................... 86

Yargı Birliği – Yargı Ayrılığı Sistemleri................................................................................ 87

a) Yargı Birliği Sistemi...................................................................................................... 87

b) Yargı Ayrılığı Sistemi................................................................................................... 87

Türkiye’de Yargı Kolları........................................................................................................ 89

I. Anayasa Yargısı.................................................................................................................. 90

1. Kuruluş........................................................................................................................... 91

2. Görev ve yetkileri ......................................................................................................... 91

3. Anayasaya Uygunluk Denetimi Şekilleri................................................................... 91

4. Anayasa Mahkemesi Kararları.................................................................................... 92

II. Adlî Yargı............................................................................................................................ 93

A. İlk Derece Mahkemeleri.............................................................................................. 93

1. Hukuk Mahkemeleri................................................................................................ 94

a) Sulh Hukuk Mahkemeleri.................................................................................. 94

b) Asliye Hukuk Mahkemeleri.............................................................................. 94

2. Ceza Mahkemeleri.................................................................................................... 95

a) Sulh Ceza Mahkemeleri..................................................................................... 95

b) Asliye Ceza Mahkemeleri................................................................................. 95

c) Ağır Ceza Mahkemeleri..................................................................................... 95

B. Üst Derece Mahkemesi: Yargıtay.............................................................................. 96

1. Daireler...................................................................................................................... 96

2. Hukuk ve Ceza Genel Kurulları.............................................................................. 96

3. Büyük Genel Kurul.................................................................................................. 96

Adli Yargının İşleyişi............................................................................................................. 97

A. Hukuk Yargısının İşleyişi........................................................................................... 97

1. Onama Kararı............................................................................................................ 98

2. Bozma Kararı............................................................................................................ 98

a) Bozmaya Uyma Kararı....................................................................................... 98

b) Bozmaya Karşı Direnme Kararı........................................................................ 98

A. Ceza Yargısının İşleyişi............................................................................................... 99

1. Onama Kararı.......................................................................................................... 100

2. Bozma Kararı.......................................................................................................... 100

a) Bozmaya Uyma Kararı..................................................................................... 100

b) Bozmaya Karşı Direnme Kararı...................................................................... 100

III. İdarî Yargı........................................................................................................................ 101

A. İlk Derece Mahkemeleri............................................................................................ 102

1. İdare Mahkemeleri................................................................................................. 102

2. Vergi Mahkemeleri................................................................................................. 102

B. Üst derece Mahkemeleri............................................................................................ 103

1. Bölge İdare Mahkemeleri...................................................................................... 103

2. Danıştay.................................................................................................................. 104

a) Daireler.............................................................................................................. 105

b) İdarî ve Vergi Dava Daireleri Genel Kurulları............................................... 105

c) İçtihatları Birleştirme Kurulu.......................................................................... 106

İdarî Yargının İşleyişi..................................................................................................... 106

IV. Askerî Ceza Yargısı........................................................................................................ 108

A. İlk Derece Mahkemeleri............................................................................................ 108

1. Disiplin Mahkemeleri............................................................................................ 108

2. Askerî Mahkemeler............................................................................................... 109

B. Üst Derece Mahkemesi: Askerî Yargıtay................................................................ 111

IV. Askerî İdarî Yargı: Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ............................................... 112

VI. Uyuşmazlık Yargısı: Uyuşmazlık Mahkemesi............................................................. 113

Hakimlerin Bağımsızlığı ve Teminatı ................................................................................. 114

Hakimlerin Özlük İşleri: Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ....................................... 115

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi..................................................................................... 115

Bölüm 6
HUKUK SİSTEMLERİ

I. Kara Avrupası Hukuk Sistemi......................................................................................... 117

A. Tarihi Gelişim.............................................................................................................. 117

B. Kara Avrupası Hukuk Sisteminin Özellikleri.......................................................... 118

1. Tedvin Edilmiştir.................................................................................................... 118

2. Yazılıdır (Örf ve Adet, Hukukun Ancak Tamamlayıcı Kaynağıdır)................ 118

3. İçtihad Hukukun Asıl Kaynağı Değildir............................................................. 119

4. Özel Hukuk – Kamu Hukuku Ayrımı Vardır....................................................... 119

5. Yargı Ayrılığı Vardır.............................................................................................. 119

II. Common Law Sistemi (Anglo-Sakson Sistemi).......................................................... 120

A. İngiliz Hukukun Doğumu ve Gelişimi..................................................................... 120

1. Common Law......................................................................................................... 120

2. Equity Law............................................................................................................. 120

3. Statute Law............................................................................................................ 121

B. Anglo-Sakson Sisteminin Özellikleri....................................................................... 121

1. Tedvin Edilmemiştir............................................................................................... 121

2. Örf ve Adet, Hukukun Asli Kaynakları Arasında Yer Alır.............................. 122

3. İçtihadi Niteliktedir................................................................................................ 123

4. Kamu Hukuku – Özel Hukuk Ayrımı Yoktur...................................................... 123

5. Yargı Birliği İlkesi Geçerlidir................................................................................. 123

III. İslam Hukuku Sistemi.................................................................................................... 123

1. Kur’an (Kitap)........................................................................................................ 124

2. Sünnet (Hadis)....................................................................................................... 124

3. İcma......................................................................................................................... 125

4. Kıyas (İçtihad)....................................................................................................... 125

IV. Sosyalist Hukuk Sistemi................................................................................................ 127

Sonuç ve Değerlendirme..................................................................................................... 127

Bölüm 7
Hukukun KAYNAKLARI

I. Hukukun Esas Şekli Kaynakları...................................................................................... 131

A. Yazılı Kaynaklar......................................................................................................... 132

1. Anayasa.................................................................................................................. 132

2. Kanun...................................................................................................................... 136

3. Kanun Hükmünde Kararnameler......................................................................... 140

a) Olağan Kanun Hükmünde Kararnameler...................................................... 141

b) Sıkıyönetim ve Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri.......... 141

4. Tüzükler.................................................................................................................. 147

5. Yönetmelikler.......................................................................................................... 149

II. Yazısız Kaynak: Örf ve Adet Hukuku...................................................................... 151

1. Maddi Unsur (Süreklilik)...................................................................................... 152

2. Manevi Unsur (Genel İnanç, Opinio uiris, Opinio necessitatis)................... 153

3. Hukukilik (Devlet Desteği)................................................................................... 153

II. Yardımcı Kaynaklar......................................................................................................... 155

A. Bilimsel Görüşler (Doktrin, Öğreti).......................................................................... 155

1. Hukuk Tarihinde Doktrin...................................................................................... 155

2. Doktrinin Önemi..................................................................................................... 156

3. Doktrinin Etkisi...................................................................................................... 156

4. Bilimsel Eserlerin Türleri....................................................................................... 156

a) Şerhler................................................................................................................ 157

b) Sistematik Eserler............................................................................................. 157

c) Monografiler..................................................................................................... 157

d) Makaleler.......................................................................................................... 157

e) Diğer Eserler..................................................................................................... 157

B. Yargısal kararlar (İçtihatlar)....................................................................................... 158

Bölüm 8
Hukukun Temelİ Hakkında görüşler

I. Hukuku Bilinçli İrade Ürünü Sayan Görüşler................................................................ 161

A. Tanrısal İrade Kuramı................................................................................................ 162

B. Beşeri İrade Kuramı.................................................................................................... 163

1. İradeci Pozitivizm................................................................................................... 164

2. Normcu Pozitivizm................................................................................................. 164

C. Genel İrade veya Toplumsal Sözleşme Kuramı...................................................... 165

1. Thomas Hobbes.................................................................................................... 166

2. John Locke............................................................................................................. 166

3. Jean-Jacques Rousseau....................................................................................... 167

Eleştiri.......................................................................................................................... 167

II. Hukuku İrade Dışı Sayan Görüşler................................................................................ 167

A. Tabiî Hukuk Kuramı.................................................................................................. 168

1. İlk Çağda Tabiî Hukuk (“İnsan Tabiatının Hukuku”): Hukuk, İnsan Tabiatının Ürünüdür    168

2. Orta Çağda Tabiî Hukuk (“İlahi Hukuk”): Hukuk İlahi İradeden Ürünüdür.. 169

3. Yeni Çağda Tabiî Hukuk (“Aklî Hukuk”): Hukuk İnsan Aklının Ürünüdür.. 170

B. Tarihçi Hukuk Kuramı................................................................................................ 171

C. Sosyolojik Hukuk Akımı............................................................................................ 172

Sonuç..................................................................................................................................... 173

Bölüm 9
Kanunlaştırma

I. Kavramlar: Taknin, Tedvin, İktibas................................................................................ 175

II. Kanunlaştırma Sebepleri................................................................................................. 176

1. Birleştirme............................................................................................................... 176

2. Hukukun Ulusallaştırılması İsteği....................................................................... 176

3. Modernleşme......................................................................................................... 176

4. Rasyonalizm........................................................................................................... 177

III. Kanunlaştırma Saikleri................................................................................................... 177

1. Tutucu Saik............................................................................................................ 177

2. Devrimci Saik.......................................................................................................... 177

IV. Kanunlaştırma Metotları............................................................................................... 177

1. Somut Olay Metodu (Hadiseci, Meseleci, Casuiste Metot)........................... 177

2. Soyut Kural Metodu (Mücerred, Soyut Metot)............................................... 178

V. Belli Başlı Kanunlaştırma Örnekleri............................................................................... 178

1. Doğu Roma İmparatorluğu’nda Kanunlaştırma : Corpus iuris civilis.......... 178

2. Almanya’da Kanunlaştırma................................................................................. 179

3. Fransa’da Kanunlaştırma..................................................................................... 180

4. İsviçre’de Kanunlaştırma..................................................................................... 180

6. Türkiye’de Kanunlaştırma.................................................................................... 181

a) Ceza Hukuku Alanında................................................................................... 181

b) Ticaret Hukuku Alanında............................................................................... 181

c) Medenî Hukuk Alanında................................................................................ 182

d) Usul Hukukları Alanında................................................................................ 183

VI. Sonuç ve Değerlendirme............................................................................................... 184

Bölüm 10
Hukuk Kurallarının Çeşİtlerİ

I. Emredici Hukuk Kuralları................................................................................................. 186

1. Emredici Hukuk Kurallarının Konuluş Nedenleri.............................................. 186

2. Emredici Hukuk Kurallarının Müeyyideleri........................................................ 187

II. Tamamlayıcı Hukuk Kuralları......................................................................................... 188

III. Yorumlayıcı Hukuk Kuralları......................................................................................... 188

IV. Tanımlayıcı Hukuk Kuralları......................................................................................... 189

Bölüm 11
Hukuk Kurallarının Yer ve Zaman
Bakımından Uygulanması

I. Hukuk Kurallarının Yer Bakımından Uygulanması....................................................... 190

1. Mülkilik (Ülkesellik, Yersellik) İlkesi......................................................................... 221

2. Şahsilik (Kişisellik) İlkesi........................................................................................... 222

II. Hukuk Kurallarının Zaman Bakımından Uygulanması............................................... 191

A. Kanunların Yürürlüğe Girmesi................................................................................. 191

1. Kanunda Açık Hüküm Varsa............................................................................... 192

2. Kanunda Açık Hüküm Yoksa.............................................................................. 192

B. Kanunların Yürürlükten Kalkması............................................................................ 193

1. Kendiliğinden Yürürlükten Kalkma..................................................................... 193

2. Başka Bir Kanunla Yürürlükten Kaldırma: İlga.................................................. 193

a) Sarih İlga (Açıkça Kaldırma)........................................................................... 193

b) Zımni İlga (Üstü kapalı İlga)........................................................................... 194

3. Anayasa Mahkemesinin Kararıyla Yürürlükten Kaldırma: İptal..................... 194

Metrukiyet Üzerine Bir Not...................................................................................... 194

C. Kanunların Geçmişe Yürümemesi İlkesi.................................................................. 195

Kanunların Geçmişe Yürümemesi İlkesinin İstisnaları......................................... 196

1. Özel Hukuk Alanında............................................................................................ 196

2. Ceza Hukuku Alanında......................................................................................... 196

3. Muhakeme Hukuku Bakımından......................................................................... 233

Bölüm 12
Hukuk Kurallarının Yorumu

I. Klasik Yorum Teorisi........................................................................................................ 199

A. Yorum Çeşitleri........................................................................................................... 200

1. Yasama Yorumu..................................................................................................... 200

2. Yargı Yorumu......................................................................................................... 202

3. Bilimsel Yorum....................................................................................................... 203

B. Yorum Metotları......................................................................................................... 204

1. Lafzi Yorum Metodu (Deyimsel Yorum, Gramatikal Yorum)............................ 204

2. Tarihi Yorum Metodu........................................................................................... 205

3. Mantıki Yorum Metodu (Interpretation logique)........................................... 206

4. Sistematik Yorum Metodu.................................................................................... 207

5. Kavramcı Yorum Metodu..................................................................................... 207

6. Menfaatler İçtihadi Metodu................................................................................. 207

7. Teleolojik (Amaçsal, Fonksiyonel) Yorum Metodu......................................... 208

C. Yorumda Kullanılan Mantık Kuralları...................................................................... 209

1. Kıyas (Analogia, Argumentum a pari, Argumentum a simili ad simile, Argumentum per anaologiam)         209

2. Aksi ile Kanıt (Mefhumu Muhalif, Argumentum a contrario)....................... 211

3. Evleviyet (Öncelik, Argumentum a fortiori)...................................................... 212

Diğer Argümanlar...................................................................................................... 213

Dar ve Geniş Yorum.................................................................................................. 214

II. Realist Yorum Teorisi...................................................................................................... 215

Bölüm 13
Hukuk kuralları arasında çatışma sorunu

1.. Lex Superior (Üst Kanun) İlkesi................................................................................... 225

2. Lex Posterior (Sonraki Kanun) İlkesi............................................................................ 227

3. Lex Specialis (Özel Kanun) İlkesi.................................................................................. 228

Gerçek Çatışma (Antinomie)............................................................................................... 231

Bölüm 14
 Hakİmİn hukuk yaratması

1. Hakimin Hukuk Yaratması Konusundaki Görüşler...................................................... 232

2. Türk Medenî Kanununun Sistemi................................................................................. 233

3. Hukuk Yaratma Yetkisinin Gerekliliği............................................................................ 233

4. Hukuk Yaratmanın Şartı: Kanun Boşluğu..................................................................... 234

5. Kanun Boşluğu Çeşitleri................................................................................................. 234

6. Hakimin Hukuk Yaratırken Gözeteceği İlkeler.............................................................. 235

7. Hakimin Koyduğu Kuralın Niteliği................................................................................ 236

8. Ceza Hukuku Alanında Hakim Hukuk Yaratamaz........................................................ 237

Bölüm 15
Hakİmİn Takdİr Yetkİsİ

1. Genel Olarak...................................................................................................................... 237

2. Çeşitleri.............................................................................................................................. 238

a) Şartlarda Takdir Yetkisi.............................................................................................. 238

b) Hükümde Takdir Yetkisi............................................................................................ 238

3. Hakime Takdir Yetkisi Verilip Verilmediği Nasıl Anlaşılır?......................................... 238

a) Hakime Takdir Yetkisinin “Açıkça” Verilmesi........................................................ 238

b) Kuralın İfadesinden................................................................................................... 239

c) Kuralın Yazılış Biçiminden......................................................................................... 239

4. Takdir Yetkisinin Kullanılmasının Şartları..................................................................... 239

a) Kanun Hakime Takdir Yetkisi Vermiş Olmalıdır...................................................... 239

b) Hakim, Takdir Yetkisini Kanunun Çizdiği Sınırlar İçinde Kullanmalıdır............. 239

c) Hakim Takdir Yetkisini “Hukuka ve HakkaniyeteGöre Kullanmalıdır................. 239

5. Hakimin Hukuk Yaratması – Hakimin Takdir Yetkisi................................................... 240

Bölüm 16
hukuk kurallarının müeyyİdesİ

I. Genel Olarak....................................................................................................................... 242

1. Müeyyidenin Tanımı.................................................................................................. 242

2. Müeyyide Gereksiz mi?.............................................................................................. 243

3. Müeyyidesiz Hukuk Kuralları Olabilir mi?............................................................... 244

a) Bir Hukuk Düzeninde Müeyyidesiz Hukuk Normları Olabilir Görüşü........... 244

b) Müeyyidesiz Hukuk Normlarının Olamayacağı Görüşü.................................. 245

4. Ödül Hukukun Müeyyidesi Olabilir mi?.................................................................. 247

5. Hukukun Cebri - Çetenin Cebri................................................................................. 248

6. Hukukî Cebrin Değişik Görünümleri......................................................................... 249

7. Müeyyidenin Tarihi Gelişimi..................................................................................... 250

8. Uluslararası Hukukun Müeyyidesi.......................................................................... 251

II. Müeyyide Çeşitleri.......................................................................................................... 255

A. Özel Hukuk Müeyyideleri......................................................................................... 255

1. Cebri İcra................................................................................................................. 255

2. Tazminat.................................................................................................................. 256

3. Geçersizlik............................................................................................................... 257

a) Yokluk................................................................................................................ 257

b) Butlan................................................................................................................ 257

.... aa) Mutlak Butlan (Nullite absolue, Nichtigkeit)..................................... 257

.... bb) Nisbi Butlan (İptal Edilebilirlilik, Annulabilité)................................... 258

B. Kamu Hukuku Alanında Başlıca Müeyyideler...................................................... 259

1. Ceza Hukuku Alanında Müeyyide: Ceza........................................................... 260

2. İdare Hukuku Alanında........................................................................................ 260

a) İptal.................................................................................................................... 260

b) Yokluk............................................................................................................... 261

Bölüm 17
Adalet Kavramı

I. Adalet Fikrinin Göreceliliği.............................................................................................. 262

II. Adalet Çeşitleri................................................................................................................ 265

1. Denkleştirici Adalet............................................................................................... 265

2. Dağıtıcı Adalet....................................................................................................... 266

III. Nesafet (Hakkaniyet) kavramı...................................................................................... 267

Bölüm 18
Hak Kavramı, Tanımı ve  hakların çeşİtlerİ

Terim Sorunu........................................................................................................................ 268

I. Hak Kavramının niteliği Üzerindeki  Teoriler................................................................ 269

1. İrade Teorisi................................................................................................................. 270

2. Menfaat Teorisi........................................................................................................... 271

3. Karma Teori................................................................................................................. 271

4. Hak Kavramını Reddeden Görüşler.......................................................................... 271

a) Duguit’nin Teorisi................................................................................................. 271

b) Kelsen'nin Teorisi................................................................................................. 271

II. Hakların Çeşitleri.............................................................................................................. 272

A. Kamu Hakları.............................................................................................................. 273

1. Negatif Statü Hakları............................................................................................. 273

2. Pozitif Statü Hakları............................................................................................... 274

3. Aktif Statü Hakları................................................................................................. 274

B. Özel Haklar.................................................................................................................. 275

1. Niteliklerine Göre Özel Hak Çeşitleri................................................................... 275

a) Mutlak Haklar................................................................................................... 275

b) Nisbi Haklar...................................................................................................... 277

2. Konularına Göre Özel Hak Çeşitleri..................................................................... 277

a) Malvarlığı Hakları............................................................................................. 277

b) Kişilik Hakları................................................................................................... 278

3. Kullanılmalarına Göre Özel Hak Çeşitleri............................................................ 278

a) Devredilebilen Haklar...................................................................................... 278

b) Devredilemeyen Haklar................................................................................... 278

4. Amaçlarına Göre Özel hak Çeşitleri..................................................................... 278

a) Yenilik Doğuran Haklar (İnşai Haklar).......................................................... 279

b) Yenilik Doğurmayan Haklar (Alelade Haklar).............................................. 279

Bölüm 19
Hukukî Olaylar, fİİller ve İşlemler

I. Hukukî Olaylar................................................................................................................... 280

II. Hukiki Fiiller...................................................................................................................... 281

A. Hukuka Aykırı Fiiller................................................................................................. 281

B. Hukuka Uygun Fiiller................................................................................................. 281

III. Özel Hukukta Hukukî İşlemler...................................................................................... 282

A. Hukukî İşlemin Unsurları.......................................................................................... 283

1. İrade Açıklaması.................................................................................................... 283

2. Hukukî Sonuç......................................................................................................... 283

B. Hukukî İşlemlerin Çeşitleri........................................................................................ 284

1. Tek Taraflı Hukukî İşlemler – Çok Taraflı Hukukî İşlemler.............................. 284

2. Sağlararası Hukukî İşlemler – Ölüme Bağlı Hukukî İşlemler............................ 284

3. İvazlı Hukukî İşlemler – İvazsız Hukukî İşlemler............................................... 285

4. Taahhüt İşlemleri – Tasarruf İşlemleri................................................................ 285

5. Sebebe Bağlı Olan – Sebebe Bağlı Olmayan İşlemler....................................... 285

 IV. Kamu Hukuku İşlemleri................................................................................................ 286

A. Yasama İşlemleri........................................................................................................ 286

B. Yargı İşlemleri............................................................................................................. 287

C. Yürütme İşlemleri ve İdarî İşlemler .......................................................................... 287

1. Tek-Yanlı İdarî İşlemler......................................................................................... 287

2. İki-Yanlı İdarî İdarî İşlemler.................................................................................. 288

Bibliyografya........................................................................................................................ 289

Kemal Gözler’in Özgeçmişi ve Yayın Listesi.................................................................... 303

Copyright

(c) Kemal Gözler. 2001-2004. Bu kitaba izin almadan link verilebilir. Ancak, bu kitap, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, daıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis cezası ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.

Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar

Bu kitaptan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.

Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.

Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu kitaba şu şekilde atıf yapılması önerilir:

Kemal Gözler, Hukuka Giriş, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, Birinci Baskı, 1998, Beşinci Baskı, 2003  (www.anayasa.gen.tr/hukukagiris.htm; erişim tarihi).

Kitabın örnek olarak giriş ve bazı bölümlerini okumak için burasını tıklayınız.  

Kitabın iç kapaklarını, içindekiler, Giriş ve bir ve yedinci bölümlerini PDF olarak görmek için burasını tıklayınız.  

Editör: Kemal Gözler

Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr

İlk Konuluş: www.uludag.edu.tr altında: 1999

www.anayasa.gen.tr altında Nisan 2004

PDF olarak: 16 Mart 2009