TÜRK ANAYASA HUKUKU SİTESİ
Kemal Gözler, Anayasa Normlarının Geçerliliği Sorunu, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,1999, VIII+320 s.
(www.anayasa.gen.tr/angecerliligi.htm; 3.5. 2004 ISBN: 976-7338-48-6
Kitabın
Bölümleri:
Bölüm 1: Anayasa Normlarının Geçerliliğinin Önkoşulları
Bölüm 2: Üç Değişik Geçerlilik Anlayışı
Bölüm 3: Anayasa Normlarının Geçerliliğinin Asıl ve Ek Koşulları
Bölüm 4: Anayasaüstülük Sorunu
Bölüm 5: Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi Sorunu
Bölüm 6: Uluslararası Hukuk Normlarının Anayasaüstülüğü Sorunu
Bölüm 7: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Türk Hukuk Düzenindeki Yeri
Sorunu
Bölüm 8: Anayasanın Ruhu Sorunu
Bölüm 9: Anayasal Teamüllerin Geçerliliği Sorunu
Bölüm 10: Geçerlilik Koşullarına Aykırılığın Müeyyidesi: Geçersizlik
ARKA KAPAK TANITIM YAZISI
Başka ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de, hukukçuların kişisel arzularını hukuk kuralı olarak sunmak gibi bir zaafları vardır. Oysa hukuk kurallarının koyucusu, hukukçular değil, yetkili siyasal organlardır. Anayasa kuralı koymaya aslî kurucu iktidar, anayasa kurallarını değiştirmeye tali kurucu iktidar, kanun koymaya yasama organı yetkilidir. Anayasa kuralları anayasada, kanun kuralları ise kanunlarda yer alan hükümlerden ibarettir. Anayasa kurallarını değiştirmek isteyenler, tali kurucu iktidara, yani Türkiye Büyük Millet Meclisinin nitelikli çoğunluğuna; kanunları değiştirmek isteyenler ise, yasa koyma iktidarına, yani Meclisin salt çoğunluğuna sahip olmalıdırlar.
Parlâmentoda bu çoğunlukları sağlayamayan siyasal eğilimlere mensup hukukçular, kendi kişisel görüşlerini geçerli hukuk kuralıymış gibi kabul ettirmek için, “anayasaüstülük”, “hukukun genel ilkeleri”, “anayasa içi hiyerarşi”, “uluslararası hukukun üstünlüğü”, “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Türk kanunlarına üstünlüğü”, “anayasal teamül”, “anayasanın ruhu” gibi birtakım sihirli kavram ve ilkelere başvurmaktadırlar. Bu kavram ve ilkeler, seçimlerden yenik çıkan siyasal eğilime mensup hukukçuların, seçimlerden galip çıkan ve meşru olarak hukuk kuralı koyma yetkisine sahip olan siyasal çoğunluğu etkisiz kılmak için kullandıkları araçlardır. Türk anayasa hukuku alanında bu kavram ve ilkelerin kabul edilmesi, millî iradeyi felce uğratmanın mükemmel bir yolu olacaktır.
Demokratik bir hukuk düzeninde yapılması gereken şey, anayasa ve kanun kurallarının geçerliliği konusunda, yukarıdaki kavram ve ilkeler kullanılarak belirsizlik yaratmak değil; isteniyorsa, anayasa ve kanun kurallarını öngörülen usûle uyarak önce değiştirmek, sonra da uygulamaktır. Ancak bu, her şeyden önce, bir istenç, bir irade sorunudur. Demokratik bir hukuk sisteminde ise, bu istenci, bu iradeyi açıklamaya hukukçular değil, seçmenler ve onun temsilcisi olan parlâmento yetkilidir.
Kitabın tam metnini HTML formatında aşağıdaki linklere tıklayarak indirebilirsiniz:
Kitabın tam metnini PDF formatında aşağıdaki linklere tıklayarak indirebilirsiniz:
Ön kapak ve iç kapaklar ve içindekiler (Sayfa I-VIII)
Giriş, Bölüm 1-3 (Sayfa 1-112)
Bölüm 8-10 ve Sonuç (Sayfa 219-290)
Bibliyografya, Dizin ve Arka Kapak (sayfa 291-320)
İçindekiler
TOC \o "1-5" GİRİŞ
I. Konu ve Konuyu İfade Etmek İçin Kullanılan Terimler................................................ 1
II. Yaklaşım Biçimleri............................................................................................................. 7
III. Hukukun Genel Teorisi................................................................................................... 9
IV. Anayasa Hukukunun Pozitivist Teorisi..................................................................... 16
A. Tabiî Hukukun Reddi............................................................................................... 17
B. Değerlerin Bilinemezliği İlkesi ................................................................................. 18
C. Pozitivist Teorinin Bilim Anlayışı............................................................................ 21
1. Bilimin Konusu Objektif Olarak Bilinebilir Bir Şeydir...................................... 21
2. Bilim ile Bilimin Konusu Birbirinden Farklı Şeylerdir....................................... 22
3. Bilimin Görevi Konusunu Sadece Tanımaktır................................................... 23
4. Hukuk Bilimi Kendisine Yabancı Unsurlardan Arınmalıdır (“Saflık”)........... 24
V. Plân................................................................................................................................... 24
TOC \o "1-5"
Birinci Bölüm
ANAYASA NORMLARININ GEÇERLİLİĞİNİN ÖNKOŞULLARI
I. Maddî Varlık...................................................................................................................... 28
II. Normatiflik........................................................................................................................ 30
A. Normun Konusu: Beşerî Davranış......................................................................... 35
B. Normun Koyucusu: Beşerî İrade............................................................................. 39
Anayasa Hükümlerinin Normatifliği....................................................................... 43
III. Hukukîlik......................................................................................................................... 46
A. Bir Normun Hukukîliğinin Kriteri............................................................................ 46
1. Müeyyide Kriteri: Hukuk Normu Müeyyideye Bağlanan Normdur.............. 47
2. Aidiyet Kriteri: Hukuk Normu Hukuk Düzenine Ait Olan Normdur.............. 48
B. Bir Normatif Düzenin Hukukîliği Kriterinin Araştırılması..................................... 49
.... Müeyyidesiz Hukuk Normları Sorunu.................................................................... 52
1. Bir Hukuk Düzeninde Müeyyidesiz Hukuk Normları Olabilir Tezi................. 53
2. Müeyyidesiz Hukuk Normlarının Olamayacağı Tezi........................................ 53
a) Hukuken Anlamsız Normlar........................................................................... 54
b) Bağımlı Normlar............................................................................................... 55
IV. Anayasallık..................................................................................................................... 57
TOC \o "1-5"
İkinci Bölüm
ÜÇ DEĞİŞİK HUKUKÎ GEÇERLİLİK ANLAYIŞI
I. Aksiyolojik Geçerlilik: Tabiî Hukuk Teorisi.................................................................. 63
Aksiyolojik Geçerlilik Anlayışına Göre Anayasa Normlarının Geçerliliği.............. 71
II. Maddî Geçerlilik: Hukukî Realizm Akımı...................................................................... 72
Maddî Geçerlilik Anlayışına Göre Anayasa Normlarının Geçerliliği Sorunu........ 81
III. Biçimsel Geçerlilik: Pozitivist Teori............................................................................. 82
Bu Üç Geçerlilik Anlayışından Hangisi veya Hangileriyle Hukuk Normunun Geçerliliği Tanımlanabilir? 88
Değerlendirme................................................................................................................. 91
1. Bir Normun Geçerliliği ile Hukuk Düzeninin Etkililiği Arasındaki İlişki............. 94
2. Bir Normun Geçerliliği ile Bu Normun Asgarî Etkililiği Arasındaki İlişki........... 95
TOC \o "1-5" Üçüncü
Bölüm
ANAYASA NORMLARININ GEÇERLİLİĞİNİN ASIL VE EK KOŞULLARI
I. Geçerliliğin Asıl (Per Quam) Koşulu: Normun Biçimsel Geçerliliği......................... 99
II. Geçerliliğin Ek (Sine Qua Non) Koşulları.................................................................. 102
A. Global Hukuk Düzeninin Etkililiği......................................................................... 103
Anayasa Normlarının Geçerliliğinin Koşulu Olarak Global Hukuk Düzeninin Etkililiği 103
B. Bir Normun Minimum Etkililiği............................................................................... 105
Anayasa Normlarının Minimum Etkililiği............................................................. 109
Sonuç.................................................................................................................................. 111
TOC \o "1-5"
Dördüncü Bölüm
ANAYASAÜSTÜLÜK SORUNU
Giriş: Anayasaüstülük Kavramı....................................................................................... 113
1. Dış Anayasaüstülük - İç Anayasaüstülük........................................................... 113
2. Dar Anlamda Anayasaüstülük - Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi........ 114
I. Anayasaüstü Prensiplerin Varlığını Savunan Tezlerin Açıklanması...................... 119
A. Bazı Tabiî Hukuk Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezi.................................. 121
B. Bazı İnsan Hakları Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezi................................. 122
C. Millî Egemenlik İlkesinin Anayasaüstülüğü Tezi............................................... 125
D. Anayasaüstü Değerde Hukukun Genel İlkelerinin Varlığı Tezi........................ 128
E. Anayasaüstü Değerde Teamülün Varlığı Tezi..................................................... 130
F. Fransa’da Üçüncü Cumhuriyet Döneminde 1789 Bildirgesinin Anayasaüstülüğü Tezi 131
G. Türkiye’de Anayasa Mahkemesinin Bazı Kararlarında Savunulan Anayasaüstülük Tezleri 135
II. Eleştiri............................................................................................................................. 136
A. Genel Eleştiri............................................................................................................ 137
B. Özel Eleştiriler........................................................................................................... 140
1. Bazı Tabiî Hukuk Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi......... 140
2. Bazı İnsan Hakları Prensiplerinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi....... 141
3. Millî Egemenlik İlkesinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi..................... 141
4. Anayasaüstü Değerde Hukukun Genel İlkelerinin Varlığı Tezinin Eleştirisi 143
5. Anayasaüstü Değerde Bir Teamülün Varlığı Tezinin Eleştirisi................... 144
6. Fransa’da Üçüncü Cumhuriyet Döneminde 1789 Bildirgesinin Anayasaüstülüğü Tezinin Eleştirisi 144
7. Türkiye’de Anayasa Mahkemesinin Bazı Kararlarında Savunulan Anayasaüstülük Tezlerinin Eleştirisi 146
Sonuç: Anayasaüstü Prensiplerin Hukuken Geçersizliği............................................ 148
TOC \o "1-5"
Beşinci Bölüm
ANAYASA NORMLARI ARASINDA HİYERARŞİ SORUNU
I. Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi Tezlerinin Açıklanması............................... 153
A. Temel Hakların Sert Çekirdeğine İlişkin
Anayasa Hükümlerinin
Diğerlerine Üstünlüğü Tezi (Birinci
Derece Temel Hakların Varlığı Tezi)............
154
B. Millî Egemenliğe İlişkin Anayasa Normlarının Üstünlüğü Tezi........................ 158
II. Eleştiri............................................................................................................................. 161
A. Genel Eleştiri............................................................................................................ 163
B. Özel Eleştiriler........................................................................................................... 163
1. Temel Hakların Sert Çekirdeğine İlişkin Anayasal Hükümlerin Üstünlüğü (Birinci Derece Temel Hakların Varlığı) Tezinin Eleştirisi.............................................................................................................................. 164
2. Millî Egemenliğe İlişkin Anayasa Normlarının Üstünlüğü Tezinin Eleştirisi 166
Anayasanın Değiştirilemeyecek Hükümleri Diğer
Hükümlerinden Üstün
Müdür?..........................................................................................................................
168
Sekizinci Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansında Anayasa Normları Arasında Hiyerarşi Sorunu 171
A. Almanya................................................................................................................... 173
B. Belçika....................................................................................................................... 174
C. İspanya..................................................................................................................... 174
D. İtalya......................................................................................................................... 174
G. İsviçre........................................................................................................................ 175
TOC \o "1-5"
Altıncı Bölüm
Uluslararası hukuk
normlarının anayasaüstülüğü sorunu
I. Açıklama.......................................................................................................................... 180
II. Eleştiri............................................................................................................................. 185
A. Teorik Argümanların Çürütülmesi........................................................................ 185
B. Pratik Argümanların Çürütülmesi.......................................................................... 186
C. Uluslararası Hukukun Bizatihi Varlığına Yönelik Eleştiriler............................... 193
Sonuç............................................................................................................................. 197
TOC \o "1-5"
Yedinci Bölüm
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesİnİn
Türk Hukuk Düzenİndekİ yerİ sorunu
I. Tezlerin Açıklanması...................................................................................................... 199
1. Mümtaz Soysal......................................................................................................... 200
2. Edip F. Çelik.............................................................................................................. 205
3. A. Feyyaz Gölcüklü ve A. Şeref Gözübüyük........................................................ 207
4. Tekin Akıllıoğlu........................................................................................................ 208
5. İbrahim Ö. Kaboğlu.................................................................................................. 208
6. Süheyl Batum............................................................................................................ 209
7. Necmi Yüzbaşıoğlu.................................................................................................. 210
II. Eleştiri............................................................................................................................. 211
III. Görüşümüz.................................................................................................................... 213
TOC \o "1-5"
Sekizinci Bölüm
Anayasanın Ruhu Sorunu
I. Açıklama.......................................................................................................................... 219
II. Eleştiri............................................................................................................................. 228
Değerlendirme.................................................................................................................... 233
TOC \o "1-5" Dokuzuncu
Bölüm
ANAYASAL TEAMÜLLERİN GEÇERLİLİĞİ SORUNU
I. Genel Olarak Teamül...................................................................................................... 239
II. Klasik Anayasa Hukuku Doktrininde Anayasal Teamüller.................................... 240
A. Anayasal Teamüllerin Unsurları........................................................................... 241
1. Maddî Unsur: Uygulama................................................................................... 241
2. Manevî Unsur: Uygulamanın Hukukîliği İnancı............................................. 243
B. Anayasal Teamüllerin Hukukî Değeri................................................................... 243
1. Yazısız Anayasa Sisteminde Teamülün Hukukî Değeri Sorunu.................. 243
.... İngiliz Anayasa Hukukunun Kaynakları................................................... 244
2. Yazılı Anayasa Sisteminde Anayasal Teamüllerin Hukukî Değeri Sorunu 247
a) Praeter Constitutionem Teamüllerin Hukukî Değeri................................. 247
a) Secundum Constitutionem Teamüllerin Hukukî Değeri.......................... 248
a) Contra Constitutionem Teamüllerin Hukukî Değeri................................. 249
Türk Anayasa Hukuku Doktrininde Anayasal Teamüllerin Değeri Tartışması.. 252
III. Geçerlilik Teorisi Açısından Anayasal Teamüllerin Geçerliliği Sorunu............... 254
A. Önkoşullar................................................................................................................ 254
1. Maddî Varlık........................................................................................................ 254
2. Normatiflik............................................................................................................ 256
3. Hukukîlik.............................................................................................................. 258
4. Anayasallık.......................................................................................................... 259
B. Per Quam Koşul...................................................................................................... 260
C. Sine Qua Non Koşullar.......................................................................................... 263
1. Global Hukuk Düzeninin Etkililiği..................................................................... 264
2. Bizzat O Normun Minimum Etkililiği................................................................. 264
Türk Hukuk Düzeninde Anayasal Teamül Olabilir mi?................................................ 266
TOC \o "1-5"
Onuncu Bölüm
geçerlİlİk koşullarına
aykırılığın müeyyİdesİ: Geçersİzlİk
Kanunların Geçerliliği Sorunu.......................................................................................... 272
Kanunların Anayasaya Uygunluğu Denetlenebilir mi?............................................... 275
Anayasallık Denetiminin Olmadığı Bir sistemde
Anayasaya Aykırı
Kanunların Geçerliliğinin
Temeli................................................................................
277
Sonuç .......................................................................................................................... 281-312
Bibliyografya ............................................................................................................. 291-312
Dizin ............................................................................................................................ 313-317
Özgeçmiş ve Yayın Listesi ....................................................................................... 318-319
İstatistik ............................................................................................................................. 320
Yayınevi
Ekin Kitabevi
Burç Pasajı no: 27
Altıparmak - BURSA
Tel: (0224) 220 16 72 ; (0224) 223 04 37
Fax: 224-223 41 12
email: info@ekinyayinevi.com
web: wwww.ekinyayinevi.com
Yayınevinden Sipariş
Tel: (0224) 220 16 72 ; (0224) 223 04 37
Fax: (224)223 41 12
http://www.ekinyayinevi.com/form.php?l=1
Online Satınalma
Copyright
c) Kemal Gözler. 2001-2004. Bu sayfaya izin almadan link verilebilir. Ancak, bu web sayfası, önceden izin almaksızın ne suretle olursa olsun, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, tekrar yayınlanamaz, dağıtılamaz, başka internet sitelerine metin olarak konulamaz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 3.3.2004 tarih ve 5101sayılı kanunla değişik 71 ve 72’nci maddeleri, bir kitabı herhangi bir yöntemle (fotokopi dahil) çoğaltanları, dağıtanları, satanları, elinde bulunduranları, paraya çevrilmeksizin, 2 (iki) yıldan 4 (dört) yıla kadar hapis cezası veya 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla veya zararın ağırlığı dikkate alınarak bunların her ikisiyle birden cezalandırmaktadır.
Aksi belirtilinceye kadar, bu kitabın internet versiyonundan bir adet yazıcı çıktısı, ticari olmayan kişisel kullanım için, alınabilir ve keza kitabın bir adet kopyası aynı amaçla kişisel kullanıcı tarafından hard diskte saklanabilir.
Alıntılar (İktibas) Konusunda Açıklamalar
Bu kitaptan yapılacak alıntılarda (iktibaslarda) 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 35’inci maddesinde öngörülen şu şartlara uyulmalıdır: (1) İktibas, bir eserin “bazı cümle ve fıkralarının” bir başka esere alınmasıyla sınırlı olmalıdır (m.35/1). (2) İktibas, maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde ve münderecatını aydınlatmak maksadıyla yapılmalıdır (m.35/3). (3) İktibas, belli olacak şekilde yapılmalıdır (m.35/5) [Bilimsel yazma kurallarına göre, aynen iktibasların tırnak içinde verilmesi ve iktibasın üç satırdan uzun olması durumunda iktibas edilen satırların girintili paragraf olarak dizilmesi gerekmektedir]. (4) İktibas ister aynen, ister mealen olsun, eserin ve eser sahibinin adı belirtilerek iktibasın kaynağı gösterilmelidir (m.35/5). (5) İktibas edilen kısmın alındığı yer belirtilmelidir (m.35/5).
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 21.2.2001 tarih ve 4630 sayılı kanunla değişik 71’inci maddesinin 4’üncü fıkrası, 35’inci maddeye aykırı olarak “kaynak göstermeyen veya yanlış yahut kifayetsiz veya aldatıcı kaynak” göstererek iktibas yapan kişileri, 4 (dört) yıldan 6 (altı) yıla kadar hapis ve 50 (elli) milyar liradan 150 (yüzelli) milyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırmaktadır.
Ayrıca Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 18 Şubat 1981 tarih ve E.1980/1, K.1981/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre kararına göre, “iktibas hususunda kullanılan eser sahibinin ve eserinin adı belirtilse bile eser sahibi, haksız rekabet hükümlerine dayanarak Borçlar Kanununun 49. maddesindeki koşulların gerçekleşmesi halinde manevi tazminat isteyebilir”.
Yukarıdaki şartlara uygun olarak alıntı yapılırken bu kitaba şu şekilde atıf yapılması önerilir:
Kemal Gözler, Anayasa Normlarının Geçerliliği Sorunu, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları,1999, VIII+320 s. (www.anayasa.gen.tr/angecerliligi.htm; erişim tarihi).
Editör: Kemal Gözler
Ana Sayfa: www.anayasa.gen.tr
İlk Konuluş: 1999 (uludag.edu.tr altında)
Nisan 2005 (anayasa.gen.tr altında)
PDF Olarak: 13 Mart 2009